Verzamelnotitie - ter kennisname
Content
| Vergadering: | Forum Standaardisatie 17 juni 2026 |
|---|---|
| Documentnummer: | FS-20260617.1tkn |
| Aan: | Forum Standaardisatie |
| Van: | Bureau Forum Standaardisatie |
| Bijlagen: | - |
| Rechten | CC0 publieke domeinverklaring |
Samenvatting - ter kennisname
1. Staatssecretaris, Tweede Kamer, MIDO, OBDO en Forum Standaardisatie
Vergaderstukken gremia MIDO
NDS-Raad stopt
2. Internationaal
Multi Stakeholder Platform on ICT Standardisation
StandICT.eu 2029
Standaardisatie-educatie in het Nederlandse hoger onderwijs
StandICT2029
3. Lijsten (voortgang procedures)
In behandeling
Aangemeld
In beeld
4. Adoptie
Openbaar en Toegankelijk
5. Voortgang en communicatie
Artificiële Intelligentie
Digitale publieke ruimte
Workshops, events en presentaties
Save-the-date: relevante events
Mogelijke onderwerpen en presentaties voor volgende overleggen
Overzicht columns en podcasts Larissa Zegveld in iBestuur
Ter kennisname
1. Staatssecretaris, Tweede Kamer, MIDO, OBDO en Forum Standaardisatie
A. Vergaderstukken gremia MIDO
Overheden en private dienstverleners met een publieke taak werken sinds 2022 in het Meerjarenprogramma Infrastructuur Digitale Overheid (MIDO) als één overheid samen om de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) te beheren. Alle vergaderstukken en documenten over de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) worden nu openbaar gepubliceerd op de pGDI-deelsite op Pleio. Het gaat om o.a. de verslagen van de Programmaraad GDI (pGDI), van de programmeringstafels Toegang, Interactie, Infrastructuur en Gegevensuitwisseling, en van de Architectuurraad.
B. NDS-Raad stopt
Staatssecretaris Willemijn Aerdts (Staatssecretaris Digitale Economie en Soevereiniteit) heeft eind april laten weten dat de NDS-Raad (NDS: Nederlandse Digitaliseringsstrategie) per direct stopt. Onze voorzitter Larissa Zegveld was lid van de NDS-Raad. Het beëindigen van de NDS-Raad is verder niet van invloed op de voortgang van de NDS zelf (waaronder het voorzitterschap van Larissa Zegveld van het NDS Aanjaagteam AI).
2. Internationaal
A. Multi Stakeholder Platform on ICT Standardisation
Op 11 juni vond de 46e bijeenkomst van het Multi Stakeholder Platform on ICT Standardisation (MSP) plaats. Voorafgaand aan deze vergadering was er een besloten bijeenkomst alleen voor ‘State Members’ en aansluitend volgde een bijeenkomst van de Taskforce Rolling Plan voor ICT-standaardisation (TFRP). Een uitgebreid verslag volgt in de volgende vergadering.
Rolling Plan voor ICT-standaardisatie 2027
Bij de volgende uitvraag begin juli 2026 stuurt de Taskforce Rolling Plan on ICT standardisatie (RP) 2026 aan op een strakker reviewproces om het RP begin januari 2027 te publiceren. Daarnaast komt er een dashboard voor standaardisatieacties van Europese Standaardisatie Organisaties met vermelding van betrokken partijen. Het verschil met het RP is dat het dashboard informatie biedt over lopende of geplande werkzaamheden als reactie op een of meer van de acties uit het RP, terwijl het RP een overzicht geeft van alle activiteiten op het gebied van standaardisatie die gerelateerd zijn aan sectorale onderwerpen. Deze sectorale onderwerpen worden door de Europese Commissie uitgebreid zodat het RP nog actueler wordt.
High Level Forum
De Europese Commissie heeft de Task Force Rolling Plan (TFRP) verzocht te bespreken hoe het EU Rolling Plan voor ICT-standaardisatie (RP) kan worden gekoppeld aan het Annual Union Work Programme (AUWP), aangezien dit programma momenteel wordt herzien met als doel het programma strategischer te maken – ook buiten de opsomming van gebieden waarvoor standaardisatieverzoeken worden voorzien.
De taak om voorstellen voor het AUWP te ontwikkelen, is belegd bij de High Level Forum (HLF), waar een subgroep onder leiding van vertegenwoordigers van CEN, CENELEC en ETSI werkt aan een conceptvoorstel. De TFRP heeft overleg gevoerd met een van de leiders van deze HLF-subgroep. Bij dit overleg waren tevens collega’s van Directoraat-generaal Interne Markt, Industrie, Ondernemerschap en Midden- en Kleinbedrijf (DG GROW) betrokken, evenals vertegenwoordigers van de Europese Commissie die verantwoordelijk zijn voor het Multi-Stakeholder Platform voor ICT-standaardisatie (MSP).
De TFRP heeft een aantal concrete voorstellen uitgewerkt ter bespreking en goedkeuring door het MSP op 12 juni 2026.
Revisie van wetgeving
De revisie van verordening 1025/2012 heeft als doel het Europese systeem voor standaardisatie te moderniseren, waarbij het proces versneld en vereenvoudigd moet worden (vooral voor kleinere bedrijven zoals MKB en startups). Forum Standaardisatie heeft zijn feedback via het MSP en via een reactie in de publieke consultatie ingediend. In deze consultatie zijn ook de bezwaren van o.a. ANEC, ECOS, ETSI, Finland en Denemarken terug te lezen. In maart 2026 werd het rapport met feedback uit impact assessments en studies aangeboden aan de Wettelijk Veiligheid Board van de Europese Commissie. Naar verwachting wordt deze in juni 2026 definitief bekrachtigd.
Integratie R&I voor meer impact
De Taskforce Research & Innovation (TFRI) van het MSP adviseert DG CONNECT (en relevante partner-DG's en -agentschappen) hoe zij de mobilisatie, opleiding en ondersteuning van meer Europese experts op het gebied van onderzoek en innovatie aanzienlijk kunnen verbeteren. Dit om effectief deel te nemen aan ICT-standaardisatieactiviteiten die belangrijke digitale beleidsprioriteiten van de EU ondersteunen, met een focus op het midden- en kleinbedrijf, start-ups en academische onderzoekers. Een van de aanbevelingen is waar nodig een connectie te maken met het HLF. Via TFRP wordt aandacht gevraagd om R&I te integreren in het AUWP. Dit om vroegtijdig aandacht te besteden aan opkomende technologieën en het potentieel voor standaardisatie. De integratie van resultaten uit wetenschappelijke onderzoek en innovatie in standaardisatie kan een belangrijke manier zijn om de benutting van resultaten te bevorderen en deze sneller naar marktadoptie te brengen.
B. Kerngroep Internationaal
Op 2 juni kwam de nieuwe ‘Kerngroep Internationaal’ van het Forum Standaardisatie voor het eerst bij elkaar. Het doel van deze kerngroep is om waardevolle internationale inzichten van forumleden directer te vertalen naar de strategische koers en de officiële adviezen van het Forum aan het kabinet.
Binnen het Forum beschikken we over een unieke concentratie aan internationale invloed. Of het nu gaat om de wetenschappelijke kaders van de Europese Commissie en ETSI, de mondiale standaarden voor de logistieke keten, de institutionele regie binnen ISO en CEN/CENELEC of het verzorgen van digitale gegevensuitwisseling (vrije software en nieuwe protocollen): deze overheid‑bedrijfsleven‑academie expertise die het Forum in overeenstemming met het Benoemingsbesluit in zich verenigen, is indrukwekkend. Echter, de wereld om ons heen verandert sneller dan ooit. Zoals het TNO-onderzoek Navigeren door Europese digitalisering (2025) en de rapporten van Draghi ‘Het concurrentievermogen van Europa’ en Wennink ‘De route naar toekomstige welvaart’ onderstrepen: Nederland moet de krachten bundelen om impact te maken op dossiers als de Digitale Portefeuille, AI-normering en Cloud-interoperabiliteit. Onze individuele expertise is groot, maar onze gezamenlijke regie vanuit het Forum kan sterker. De vervolgstap is een Kerngroep Internationaal binnen Forum Standaardisatie geworden.
Met deze nieuwe aanpak van vertalen van het vertalen van internationale inzichten van forumleden naar de strategische koers en de officiële adviezen van het Forum aan het kabinet realiseren we wat we noemen ‘Gecoördineerde Zelfsturing’:
- Directe Impact: de kennis uit internationale gremia wordt vertaald naar politiek-bestuurlijke agendapunten tijdens de Forumvergaderingen.
- Synergie: de strategische belangen verbinden van onder andere GS1, NEN, RINIS, NLnet Labs, de wetenschap en de overheid tot één krachtige Nederlandse stem.
- Regievoering: de focus verschuiven van het beheren van technische lijsten naar het dwingend adviseren op high-impact dossiers die onze digitale soevereiniteit bepalen.
De kerngroep vervangt daarmee de sponsorgroep Internationaal met trekker Rudi Bekkers. De groep bestaat naast een aantal forumleden uit collega experts met specifieke kennis van internationale standaardisatie. De kerngroep komt twee weken voorafgaand aan elke forumvergadering bij elkaar en werkt met een vaste agenda waar Europese, Internationale en Nationale ontwikkelingen gedeeld worden.
C. Standaardisatie-educatie in het Nederlandse hoger onderwijs
Het onderzoek “Standaardisatie-educatie in het hoger onderwijs” heeft in de social media veel aandacht gehad zowel nationaal als internationaal op Linkedin en Mastodon. De normcommissie Wetenschap en Onderwijs van Stichting NEN neemt het onderwerp mee in hun agenda.
D. StandICT2029
Op 8 juni kwam de ‘Foresight Committee Board Meeting’ van StandICT2029 voor de derde keer bij elkaar. Als lid geeft dit Forum Standaardisatie de mogelijkheid Nederlandse prioriteiten in te brengen. StandICT.eu 2029 werd op 16 oktober 2025 officieel gelanceerd om het Europese ecosysteem voor ICT-standaardisatie te versterken, meer dan 300 experts financieel te ondersteunen en ervoor te zorgen dat Europese waarden en prioriteiten worden weerspiegeld in wereldwijde standaarden. Het project StandICT.eu 2029, met een budget van €4,2 miljoen, verbindt beleid, innovatie en toekomstverkenning en stemt standaardiseringsinspanningen af op belangrijke digitale dossiers en strategische technologieën van de EU. Om ook na 2029 Europese experts te blijven ondersteunen, zoekt de Europese Commissie naar duurzame oplossing om de werkzaamheden van StandICT voort te zetten. Een van de voorstellen is het vormen van een nieuwe ‘European Digital Infrastructure Consortium’ (EDIC). Het advies van Bureau Forum Standaardisatie (BFS) is om samen te werken met een reeds bestaande EDIC (bv Digital Commons European Digital Infrastructure Consortium). Mede door de opstarteisen die nodig zijn voor een EDIC (kosten, wetgeving, organisatie, aantal lidstaten etc).
3. Lijsten (voortgang procedures)
A. In behandeling
Betere gegevensuitwisseling
1. TOOI en MDTO
Forum Standaardisatie toetst of de URI’s uit de (acht) TOOI-registers die worden genoemd in TOOI – Registers 1.0.3 geschikt zijn voor opname op de ‘Pas toe of leg uit’-lijst. TOOI is een kennismodel voor het definiëren van een gemeenschappelijke taal waarmee data en metadata uitgedrukt kunnen worden. Hierdoor wordt overheidsinformatie beter vindbaar, toegankelijk, interoperabel en herbruikbaar.
Ook toetst het Forum Standaardisatie of de standaard Metagegevens voor duurzaam toegankelijke overheidsinformatie (MDTO) geschikt is voor opname op de ‘Pas toe of leg uit’-lijst. MDTO is een standaard voor het vastleggen en uitwisselen van eenduidige metagegevens. Hierdoor wordt het mogelijk overheidsinformatie duurzaam toegankelijk te houden.
MDTO en de standaard TOOI zijn parallel aangemeld bij het Forum op verzoek van Bureau Forum Standaardisatie (BFS) om mogelijke overlap van MDTO en TOOI in het functioneel toepassingsgebied zo vroeg mogelijk gedurende de vervolgprocedure inzichtelijk te hebben.
Het Forum Standaardisatie besloot op 10 december 2025 om de definitieve besluitvorming over het verplichten van zowel MDTO als TOOI via de ‘Pas toe of leg uit’-lijst voorlopig uit te stellen. Het Forum zei hiermee geen ‘nee’ tegen de standaarden gezien hun relevantie, maar vroeg eerst om oplossing van specifieke onduidelijkheden conform de criteria.
MDTO: De besluitvorming werd aangehouden vanwege onduidelijkheden over het criterium ‘Open standaardisatieproces’, met name rondom de transparantie van besluitvorming en versiebeleid. Daarnaast is een duidelijkere afbakening en relatie nodig ten opzichte van aanpalende standaarden zoals DCAT-AP-NL. Nadat beheerder Nationaal Archief had aangegeven dat de specifieke onduidelijkheden rond MDTO waren opgelost, vond op 6 mei een extra expertbijeenkomst voor aanvullend onderzoek plaats. Hieruit kwam naar voren dat het Nationaal Archief de aandachtspunten adequaat had aangepakt. De experts adviseerden daarom dat MDTO in aanmerking komt om te verplichten aan de overheid (‘Pas toe of leg uit’) via opname op de 'Pas toe of leg uit'-lijst van het Forum Standaardisatie. Het Forum Standaardisatie heeft via schriftelijke weg geen bezwaar gegeven tegen dit advies en daarmee ingestemd met het advies aan het OBDO. Op 11 juni 2026 vond in het OBDO besluitvorming plaats over het advies.
TOOI: De besluitvorming is aangehouden vanwege onduidelijkheden over de criteria ‘Toegevoegde waarde’ (kosten versus baten) en ‘Open standaardisatieproces’ (o.a. kwaliteit documentatie, inrichting besluitvorming, en klachtenprocedures).
2. DCAT-AP-NL
DCAT-AP-NL 3.0 is een applicatieprofiel op de Europese standaard DCAT-AP 3.0. De standaard zorgt ervoor dat informatie over datasets (metadata) op een uniforme manier wordt vastgelegd en gedeeld om uitwisseling van metadata tussen verschillende Nederlandse datacatalogi uit verschillende domeinen te vergroten. DCAT-AP-NL 3.0 maakt gebruik van vaste waardenlijsten zoals voor thema’s en toegangsrestricties om informatieverlies te voorkomen en zorgt voor consistente en goed doorzoekbare metadata, ook tussen verschillende domeinen en organisaties.
Op 8 mei 2025 heeft Geonovum DCAT-AP-NL 3.0 aangemeld voor plaatsing op de ‘Pas toe of leg uit’ lijst. Na akkoord van het Forum Standaardisatie op het intakeadvies op 24 september 2025 is de toetsingsprocedure gestart. De expertsessie heeft plaatsgevonden op 23 februari 2026. Het opgestelde expertadvies is aansluitend in openbare consultatie gegaan via internetconsultatie.nl van 24 maart 2026 tot en met 21 april 2026. Twee reacties zijn ingediend op het opgestelde functioneel toepassingsgebied die navolging behoeven. Agendering van het Forumadvies staat nu gepland voor het najaar van 2026.
3. IMBOR
Informatiemodel Beheer Openbare Ruimte (IMBOR) is een informatiemodel dat beschrijft hoe gegevens over objecten in de openbare ruimte en infrastructuur – zoals bomen, zitbanken, bruggen, tunnels, lantaarnpalen en wegen – eenduidig en uniform worden vastgelegd. Het informatiemodel kan worden gezien als een soort woordenboek voor het beheer van de openbare ruimte.
Op 7 november 2025 heeft Kennisplatform CROW de standaard IMBOR 2025 aangemeld voor plaatsing op de ‘Pas toe of leg uit’-lijst. Na akkoord van het Forum Standaardisatie op het intakeadvies op 11 februari 2026 is de toetsingsprocedure gestart. De expertsessie vond plaats op 23 april 2026. Omdat niet alle inhoudelijke toetsingscriteria konden worden besproken, wordt een vervolgsessie georganiseerd. Het opgestelde expertadvies gaat aansluitend in openbare consultatie via internetconsultatie.nl. Agendering van het Forumadvies staat nu gepland voor eind 2026.
Veiliger internet
1. NVN-CEN/TS 18026
NVN-CEN/TS 18026 EN bevat een reeks cybersecurityvereisten voor clouddiensten. De standaard voorziet in drie verschillende zekerheidsniveaus, namelijk Basis, Substantieel en Hoog. Sommige eisen zijn op alle niveaus aanwezig, soms uitgebreid op hogere niveaus, terwijl enkele alleen van kracht zijn op het hoogste niveau. Er wordt een risicobeoordeling uitgevoerd om de specifieke risico's voor de clouddienst te bepalen, waarbij ook rekening wordt gehouden met de mogelijkheden van het niveau en de specifieke cyberrisico's voor de clouddienst. De risicobehandeling behelst vervolgens de selectie van passende beheersmaatregelen door de organisatie om te voldoen aan de eisen voor dat niveau.
Op 6 mei 2025 heeft het Ministerie van EZ de standaard NVN-CEN/TS 18026 aangemeld voor plaatsing op de ‘Pas toe of leg uit’-lijst. Na akkoord van het Forum Standaardisatie op het intakeadvies op 11 februari 2026 is de toetsingsprocedure gestart. De expertsessie vond 11 mei 2026 plaats. Het opgestelde expertadvies gaat aansluitend in openbare consultatie via internetconsultatie.nl. Agendering van het Forumadvies staat gepland voor 30 september 2026.
B. Aangemeld
1. SETU, diverse aanmeldingen
De Stichting Elektronische Transacties Uitzendbranche (SETU) heeft de volgende aanmeldingen gedaan voor toetsing met betrekking tot de registratie SETU op de ‘Pas toe of leg uit’-lijst:
- Reporting Time and Expenses: v1.4 naar v2.0
- Assignment: v1.4 naar v2.0
- Ordering and Selection: v1.4 naar v2.0
- Inquiry Pay Equity versie 2.0, nieuwe toevoeging
- Vacancies (verwijderen status 'Pas toe of leg uit')
SETU vormt de Nederlandse implementatie van de internationale HR-XML-standaard. De SETU-standaarden specificeren voor de Nederlandse uitzendbranche welke gegevenselementen verplicht en welke optioneel zijn bij de uitwisseling van informatie.
De standaard laat overheden gemakkelijker en efficiënter gegevens uitwisselen met dienstverleners in de uitzendbranche. Door toepassing van de SETU-standaard ontstaat uniformering van het elektronisch berichtenverkeer tussen aanbieders en afnemers (inleners) van tijdelijk personeel (flexibele arbeid).
2. NEN-EN-ISO/IEC 27001, versiewijziging naar 2023 nl
NEN-ISO/IEC 27001 is een internationale norm die beschrijft waaraan een 'Information Security Management System' (ISMS) moet voldoen. Een ISMS is een proces om de informatiebeveiliging van een organisatie beheersbaar te maken. Het sluit aan op het beleid van de organisatie en helpt om continue in controle te blijven van informatiebeveiliging. De nieuwe versie van de standaard is aangemeld door het NCSC.
3. NEN-EN-ISO/IEC 27002, versiewijziging naar 2022 nl
NEN-ISO/IEC 27002 bestaat uit voorbeelden van generieke beheersmaatregelen voor informatiebeveiliging in een organisatie. Ieder voorbeeld komt met richtlijnen voor het initiëren, implementeren, onderhouden en verbeteren ervan. ISO 27002 wordt gebruikt in relatie tot NEN ISO 27001 en helpt om een managementsysteem voor informatiebeveiliging te (her)ontwikkelen. De nieuwe versie van de standaard is aangemeld door het NCSC.
4. RFC 2136
Dynamic Updates in the Domain Name System (DNS UPDATE) (als Request for Change (RFC) 2136) geregistreerd en in beheer bij de IETF) is een standaard over hoe computers automatisch namen en adressen in DNS-zones kunnen aanpassen, zonder dat een beheerder handmatig bestanden hoeft te wijzigen. De standaard is aangemeld door Rijkswaterstaat.
Logboek Dataverwerkingen
De standaard Logboek Dataverwerkingen (LDV), aangemeld door en in beheer bij Logius, helpt overheden bij het vastleggen (ook wel: ‘loggen’) hoe zij met gegevens omgaan. De standaard zorgt ervoor dat ze kunnen laten zien wat er met gegevens gebeurt, zowel binnen de organisatie als tussen verschillende organisaties. Het is belangrijk dat dit juridisch klopt. Daarom heeft de standaard een ook document met een juridische onderbouwing.
LDV vormt een belangrijke bouwsteen in het bredere geheel van maatregelen die binnen de overheid worden genomen om de informatiehuishouding en transparantie te verbeteren. Deze standaard is een van de beoogde standaarden in het Federatief Datastelsel en zal ook daarbuiten worden gebruikt.
Logboek Toegangsbeslissingen
De standaard Logboek Toegangsbeslissingen, aangemeld door en in beheer bij Logius, is een standaard die beschrijft hoe toegangsbeslissingen (ook wel: autorisatiebeslissingen) die zijn genomen, moeten worden vastgelegd in een specifiek daarop gericht auditlog.
NL Gov Profile for OpenID AuthZEN Authorization API
De standaard NL Gov Profile for OpenID AuthZEN Authorization API (kortweg: NL Gov AuthZEN) is een Nederlands profiel op AuthZEN Authorization API 1.0 van de OpenID Foundation. De standaard beschrijft hoe een autorisatieverzoek naar een autorisatieserver (ook wel: policy enforcement point) op gestandaardiseerde wijze kan worden uitgevoerd.
Publiccode.yml
De standaard Publiccode.yml biedt een simpel machine- en mensleesbaar metadataformaat voor softwareprojecten van en voor overheidsorganisaties. Deze standaard heeft twee belangrijke doelen: 1) open source projecten vindbaar maken en 2) informatie over een open source project centraliseren.
PDF/UA (status van Aanbevolen naar ‘Pas toe of leg uit’)
PDF/UA (Portable Document Format/Universal Accessibility) is een open PDF-standaard die de toegankelijkheid van de informatie in een PDF vergroot voor mensen met een functiebeperking, zowel visueel als lichamelijk. Blinden, slechtzienden, kleurenblinden en dyslectici krijgen door PDF/UA verbeterde toegang tot overheidsinformatie.
C. In beeld
1. Register Toegangsbeleid
De standaard Register Toegangsbeleid is een standaard die beschrijft hoe toegangsbeleid (autorisatieregels) moet worden vastgelegd (en kan worden ontsloten) en aan welke eisen een dergelijke opslag moet voldoen.
2. Digitoegankelijk (verwijderen status ‘Pas toe of leg uit’)
Digitoegankelijk is de Nederlandse naam voor de Europese Norm EN 301 549. Door toepassing van Digitoegankelijk worden websites, webapplicaties en documenten toegankelijk voor iedereen, ook voor ouderen en mensen met een permanente (bijvoorbeeld dyslexie, kleurenblind, slechthorend, slechtziend, motorisch beperkt), tijdelijke (bijvoorbeeld een gebroken pols) of situationele (bijvoorbeeld in de zon, in de trein of met een baby op de arm) functiebeperking. Zo krijgt iedereen altijd dezelfde toegang tot overheidsinformatie.
Digitoegankelijk (EN 301 549 en WCAG 2.1) is per 1 juli 2018 wettelijk verplicht volgens het besluit toegankelijkheid digitale overheid. Als een 'Pas toe of leg uit'-standaard wettelijk wordt verplicht, kan de 'Pas toe of leg uit'-lijst van het Forum niet meer het geschikte instrument zijn om de adoptie van de wettelijke verplichte standaard te bevorderen. Het ligt dan in de lijn om na te gaan om deze standaard te verwijderen van de 'Pas toe of leg uit'-lijst.
3. ActivityPub
Het Ministerie van BZK heeft aangegeven de W3C-standaard ActivityPub, een gedecentraliseerd netwerkprotocol voor het sociaal delen van content of gegevens, te willen aanmelden voor plaatsing op de ‘Pas toe of leg uit’-lijst.
4. ETSI TS 119 312, versie 1.5.1
De ETSI TS 119 312 standaard definieert algoritmes en sleutellengtes. De algoritmes worden gebruikt voor het plaatsen van een hash over een document of transactie, en is de eerste stap naar de digitale ondertekening van een bericht. Daarnaast beschrijft de standaard andere aspecten zoals algoritmen en methoden voor 'Signature schemes' , 'Key pair generation' en 'Random number generation'. Binnen Nederland is deze standaard een onderdeel van PKI Overheid.
De huidige registratie op de lijst Aanbevolen betreft versie 1.1.1. Het NCSC attendeerde het Bureau op de meest recente versie 1.5.1 uit 2024. Om deze versie de status Aanbevolen te kunnen geven, dient deze versie te worden aangemeld bij Forum Standaardisatie voor toetsing.
5. XSD en XSL (verwijderen status Aanbevolen)
Vanuit Logius is het Bureau van het Forum Standaardisatie erop geattendeerd dat de aanbevolen standaarden XSD en XSL mogelijk verouderd zijn en derhalve kunnen worden verwijderd van de lijst Aanbevolen standaarden. Draagvlak van leveranciers zou afnemen voor deze standaarden. XSLT wordt door browsers actief afgebouwd en afhankelijkheid van bibliotheken als libxml2 wordt afgebouwd wegens beveiligingsproblemen. XSD 1.1 zou enkel door één leverancier zijn geimplementeerd (vendor lockin) en nooit echt zijn geadopteerd door de markt.
6. MijnTaken
Logius en VNG werken aan de Interactieservices standaard MijnTaken, een bouwsteen van MijnServices, die naar verwachting eind dit jaar wordt besproken bij de Programmeringstafel Interactie van de GDI. De planning is dat in 2027 deze standaard bij MIDO wordt vastgesteld en daarna bij het Forum Standaardisatie wordt aangemeld voor toetsing.
4. Adoptie
A. Openbaar en Toegankelijk
Stelsel van Metadatastandaarden: stelseloverleg
Op 7 april heeft een nieuwe bijeenkomst plaatsgevonden van de overheidsbrede Werkgroep Metadata van het Stelsel van Metadatastandaarden. Deze overheidsbrede werkgroep bespreekt het belang van de kaders en standaarden voor metagegevens voor de overheidsinformatie.
De overheidsbrede Werkgroep Metadata signaleert de behoefte voor het in kaart brengen van de onderlinge relaties van metadatastandaarden, incl. een vorm van vaststelling van deze relaties. Dit, om duidelijkheid te creëren naar leveranciers toe. Omdat diverse expertgroepen zich inzetten voor metadatastandaarden lijkt een verschuiving van de rol van de Werkgroep naar meer regisseren en coördineren om grip te krijgen op expertgroepen en communities rond metadata.
Het gaat om metadatastandaarden zoals MDTO (beschrijven overheidsinformatie), TOOI URI’s (identificeren van overheidsorganisaties) en DCAT AP NL (beschrijven datasets en -services).
Vernieuwde keuzehulp Open Publiceren in Woo-Wijzer (ACOI)
De vernieuwde keuzehulp Open Publiceren van Open State Foundation en Forum Standaardisatie voor open publiceren van overheidsinformatie is nu toegevoegd aan de toolbox in de nieuwe Woo-Wijzer van Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI). De Woo-Wijzer is een nieuw centraal kennispunt over de Wet open overheid. Op 28 september vindt een gecombineerde break-out sessie plaats over Open Publiceren op de Dag van de Woo-professional van ACOI.
Ook verschijnt eind juni een artikel over Open Publiceren in de congrespublicatie van Od Kennissessie (Od - Overheidsdocumentatie: platform voor de informatieprofessional bij de overheid) die ook aan de reguliere abonnees wordt toegezonden.
In de periode na de lancering van de volledig vernieuwde keuzehulp is Open Publiceren op diverse manieren onder de aandacht gekomen, zoals via sessie van Multistakerholder Forum van het Actieprogramma Open Overheid (27 maart), het Open Spreekuur van Bureau Forum Standaartdisatie (1 april) en een lightning talk op de PublicSpaces Conference (5 juni).
Daarnaast hebben diverse nieuwsbrieven Open Publiceren opgepikt, zowel vanuit digitale autonomie/ publieke waarden (PublicSpaces) als ecologische duurzaamheid (Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering). De website Open Publiceren is ontwikkeld vanuit ecologische duurzaamheid (verminderen van CO2-uitstoot van het dataverkeer van de website).
Open Publiceren helpt bij het kiezen van de juiste open documentstandaard voor verschillende soorten overheidsinformatie en -data. Dankzij deze keuzehulp kunnen informatieprofessionals bij de overheid een geïnformeerde keuze maken bij het open publiceren van overheidsinformatie en -data. De keuzehulp sluit aan op relevante wet- en regelgeving, zoals de Woo, de Who of het ‘Pas toe of leg uit’-beleid van Forum Standaardisatie.
5. Voortgang en communicatie
A. Artificiële Intelligentie
Voortgang NTA ‘Beheersmaatregelen risicoprofileringsalgoritmen’
De concept-NTA voor beheersmaatregelen risicoprofileringsalgoritmes is bijna afgerond. Het tweede onderdeel van dit project is het opleveren van een beknopte handreiking over het initiëren en opstellen van standaarden en technische afspraken binnen de overheid op basis van de ‘lessons learned’ uit het tot stand komen van de concept-NTA. Deze beknopte handreiking wordt als een zelfstandig product opgesteld, geheel los van de NTA zelf. Daarmee is deze handreiking generiek inzetbaar om overheden te interesseren voor standaardisatie-initiatieven. De verwachting is dat de handreiking in het najaar gereed is, met een officiële overhandiging op het Jubileumevent 20 jaar Forum Standaardisatie op 21 september.
Het Forum Standaardisatie draagt met andere partijen financieel bij aan de ontwikkeling van deze concept-NTA en aan het opstellen van een beknopte handreiking (‘lessons learned’ uit het ontwikkeltraject van de NTA) in het kader van capaciteitsopbouw standaardisatie.
Voortgang verkenningsonderzoek AI en standaarden: expertsessie
Het Bureau Forum Standaardisatie en UWV hebben een gezamenlijke expertsessie ‘AI en standaarden’ gehouden op woensdag 10 juni, met deelname van experts op het gebied van beleid, wetenschap, toezicht en techniek. Doel van de expertsessie was het verbinden van stakeholders binnen de overheid, het delen van expertise en het afstemmen van inzichten op standaardisatie en AI. Daarnaast leidde de sessie tot een gerichte en breed gedragen onderzoeksvraag voor het Verkenningsonderzoek ‘AI en standaarden’ van het Forum Standaardisatie. Uitgebreide terugkoppeling van de expertsessie vindt u in uw volgende vergadering op 30 september.
B. Digitale publieke ruimte
Deelname aan pilot open source codeplatform voor de overheid
Forum Standaardisatie heeft een eigen organisatie op code.overheid.nl. code.overheid.nl is het nieuwe codeplatform voor de overheid. Op deze eigen organisatiepagina kan het Forum Standaardisatie zelf code hosten, maar ook mirroren me tpublicatie van code op andere codeplatforms. Het platform wordt volledig in eigen beheer gehost door de overheid en draagt bij aan digitale soevereiniteit.
Meer overheden op social.overheid.nl (Mastodon)
Steeds meer overheden zijn actief op social.overheid.nl (Mastodon). Sinds kort zijn bijvoorbeeld ook Heleen Herbert (Minister van EZK) en het Ministerie van EZK actief.
Ivar Nijhuis, directeur-generaal Rijksvoorlichtingsdienst (RVD), deelde recentelijk zijn visie op overheidscommunicatie met Adformatie en iBestuur en zei over social.overheid.nl het volgende:
- ‘we zijn bezig met social.overheid.nl, een plek waar mensen kunnen checken wat de overheid precies heeft gezegd, los van de grote platforms. Sommige mensen willen wel weten wat de minister-president zegt, maar willen niet op X zitten. Dan moet er dus een andere plek zijn waar ze die informatie kunnen vinden, rechtstreeks bij de bron.’
- ‘Een belangrijk antwoord ligt [...] in het versterken van eigen kanalen. Initiatieven zoals social.overheid.nl moeten burgers een plek bieden waar ze informatie direct bij de bron kunnen verifiëren, zonder tussenkomst van commerciële platforms.’
-
Wat is Mastodon en hoe werkt het?
Mastodon is (open source) software voor social media. Iedereen kan een eigen server starten. Deze servers werken samen, net als bij e-mail. Je kunt zelf kiezen bij welke server je een account maakt, bijvoorbeeld mastodon.nl, mastodon.social, mstdn.social, social.edu.nl, of waag.social. Zo ben je niet afhankelijk van één bedrijf.
Mastodon gebruikt de open standaard ActivityPub. Daardoor kunnen servers met elkaar praten. Zo ontstaat er één groot social media netwerk: het Fediversum (of Fediverse in het Engels). Het ministerie van BZK heeft onlangs laten weten te overwegen om de standaard aan te melden bij Forum Standaardisatie.
C. Workshops, events en presentaties
NIS Directive User Community (NISDUC)
Op verzoek van RDI heeft BFSop 19 mei een presentatie over internetstandaarden en Internet.nl gegeven tijdens een bijeenkomst van de NIS Directive User Community (NISDUC) in Brussel. Er waren ongeveer 100 mensen aanwezig.
Workshop Open technologie voor digitale autonomie en soevereiniteit
Op uitnodiging van een oud-BFS-collega van de Hogeschool Utrecht gaf BFS op woensdag 20 mei 2026 een workshop aan studenten ICT met de titel “Open technologie voor Digitale autonomie en Soevereiniteit’. De workshop werd goed bezocht en de reacties achteraf waren positief. Na aanleiding van berichtgeving op Mastodon over deze workshop is er interesse ontstaan bij andere hogeschool voor het volgen van deze workshop.
Benen-op-tafelsessie: bevorderen adoptie open standaarden
Op 2 juni heeft het Bureau Forum Standaardisatie een Benen-op-tafelsessie georganiseerd voor leden van het Forum Standaardisatie over het bevorderen adoptie van open standaarden. Centraal stond de vraag wat het Forum kan doen binnen de cirkel van invloed en betrokkenheid om de adoptie van open standaarden verder te brengen. Een uitgebreid verslag volgt.
PublicSpaces Conference 2026: bazaar en lightning talk Open Publiceren
Op 5 juni vond de PublicSpaces Conference 2026 plaats in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. PublicSpaces is een netwerk van publieke organisaties die zich inzetten voor een internet gebaseerd op publieke waarden. Open standaarden dragen bij aan een publiek internet, zoals het internet oorspronkelijk is bedoeld. Tijdens de conferentie heeft het Bureau Forum Standaardisatie (BFS) een lightning talk verzorgd over de vernieuwde keuzehulp voor onverheidsinformatie Open Publiceren. Op de bazaar van PublicSpaces Conference hebben adviseurs van BFS demo’s gegeven van producten van Forum Standaardisatie, zoals de keuzehulp voor overheidsinformatie OpenPubiceren, Internet.nl, de PDF-pdfchecker, en de Beslisboom Open Standaarden.
D. Save-the-date: relevante events
24 juni, locatie Amare Den Haag
- CIO Rijksdag (middag), sessie Digitale Soevereiniteit in de praktijk
21 september, locatie Gooiland Hilversum
- Jubileumevent 20 jaar Forum Standaardisatie
18 en 19 november, locatie volgt
- Nederland Digitaal Festival 2026 (ECP en SIDN) om gezamenlijk richting te geven aan de digitale toekomst van Nederland.
E. Mogelijke onderwerpen en presentaties voor volgende overleggen
Gebruikelijk geven gastsprekers en/ of Forumleden elke vergadering een presentatie. In de loop der tijd zijn meerdere onderwerpen opgetekend en geplaatst op de voorraadlijst. Hierbij vindt u een overzicht van mogelijke onderwerpen die in een presentatie kunnen worden toegelicht en nadien besproken:
- EML3
- Standaarden en hun beheerorganisaties, en financiering van beheer van open standaarden (Forum Standaardisatie)
- VWS, aanpak open standaarden t.b.v. verder brengen adoptiepercentage (in BOT sessie adoptie).
- RINIS en open standaarden
- Betaalvereniging: standaardisatieradar
- AI, algoritmen en gelijke behandeling
- …
F. Overzicht columns en podcasts Larissa Zegveld
iBestuur online publiceert regelmatig columns van Larissa Zegveld als algemeen directeur van Kennisnet en als voorzitter van het Forum Standaardisatie. Hieronder ziet u een overzicht van haar columns sinds haar aantreden als voorzitter (incl. podcastserie 'Over informatie gesproken', i.h.b. ‘Deel 3: De veranderopgave’ met gespreksleiding van Larissa Zegveld).