Verslag Forum Standaardisatie woensdag 11 februari 2026

Vergadering	Forum Standaardisatie woensdag 11 februari 2025
Agendapunt	1B
Documentnummer	FS-20260408.1B
Aan	Forum Standaardisatie
Van	Bureau Forum Standaardisatie
Bijlagen	Geen
Rechten	CC0 publieke domeinverklaring
Download	Verslag Forum Standaardisatie woensdag 11 februari 2026 (PDF)

Opening, agenda, verslag

Opening

Aanwezig: Gertjan van den Akker (NEN), Guido Bayens (Architectuurraad Digitale Overheid), Rudi Bekkers (TU Eindhoven), Serena Dorrestein (RDI), Anton Grootendorst (IPO), Peter den Held (gemeente Rotterdam/G4), Floor Jas (SURF), Gino Laan (RINIS), Benno Overeinder (NLnet Labs), Friso Penninga (Geonovum), Theo Peters (VNG Realisatie), Marijn van Vliet (DINL), Bert Voorbraak (plv. voorzitter en secretaris, Logius), Renate de Vree (Betaalvereniging) 

Afwezig: Fleur Ter Borg (CIO-Rijk), Bert Jan Geveke (DUO-OC&W), Marc van Hilvoorde (FIN), Mirjam Karmiggelt (GS1 Nederland), Anke Sikkema (EZ-directie Digitale Economie), Geert-Jan van de Ven (CIP), Marjan Vogel (Waterschapshuis), Lindy van de Westelaken (BZK-directie Digitale Overheid), Larissa Zegveld (voorzitter)

Overige aanwezigen, te gast: Jochem van Galen (BFS), Kees Keulemans en Patrick Knoester (BZK-directie Digitale Overheid), Wouter Kobus (BFS), Ludwig Oberendorff (BFS) Mathieu Paapst (BFS), Huib Snijders (BFS), Joram Verspaget (BFS)

Mededelingen

Bert Voorbraak vervangt Larissa Zegveld als voorzitter bij afwezigheid en opent de vergadering. Hij schetst de huidige dynamische context waar het Forum zich in bevindt: de kabinetsformatie, de geopolitieke spanningen rond digitale soevereiniteit (waaronder afstand nemen van hyperscalers) en de energie die voortkomt uit de gelijktijdig plaatsvindende IBDS-Stelseldag te Utrecht waar het Forum vandaag te gast is.

Nieuwe Forumleden: Het Forum verwelkomt de leden Serena (RDI, portefeuille digitale weerbaarheid en toezicht) en Marijn van Vliet (Directeur Stichting DINL).

Ter besluitvorming

Agenda

Akkoord met de voorliggende agenda. De agenda bevat documenten ter besluitvorming en ter bespreking, waarbij documenten ter kennisname (voortgangsnotitie) als aparte bijlage zijn meegestuurd en in principe niet inhoudelijk worden besproken op de forumvergaderingen.

Verslag en actiepunten Forum Standaardisatie 10 december 2025

Akkoord. Geen verdere opmerkingen.

Staatssecretaris, Tweede Kamer, MIDO, OBDO en Forum Standaardisatie

Ter besluitvorming

n.v.t.

Ter bespreking

NDS en overige politieke ontwikkelingen 

Ludwig Oberendorff geeft bij afwezigheid Lindy van de Westelaken een toelichting op de voor het Forum meest relevante punten in het coalitieakkoord.

Inhoudelijke aanknopingspunten: Het coalitieakkoord biedt kansen voor het Forum. Er wordt expliciet gesproken over verplichte standaarden bij inkoop als voorwaarde voor financiering, de oprichting van een Nederlandse Digitale Dienst (NDD) met doorzettingsmacht, en een hardere lijn op digitale autonomie en soevereiniteit.

Onzekerheid portefeuilleverdeling bewindslieden: Het Forum uit haar zorgen over de onduidelijkheid die er tot heden is over de verdeling van taken. Er wordt opgemerkt dat het 'logisch' zou zijn als één bewindspersoon verantwoordelijk is, maar de politieke realiteit is weerbarstig. Zoals het er nu voorstaat verhuist Digitalisering deels naar EZ (economische insteek), terwijl Digitale Overheid (slagvaardige overheid) bij BZK blijven. De positie van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) is nog onduidelijk; de term komt niet letterlijk voor in het akkoord, maar de thema’s (één overheid) wel.

Aanvullende opmerkingen: Leden uiten zorgen over de positionering van bovengenoemde taken. Theo Peters (VNG/Gemeenten) merkt op dat er snel duidelijkheid gewenst is omtrent de portefeuilleverdeling. Gemeenten hebben stappen gezet richting collectief optreden en soevereiniteit (loskomen van vendor lock-in) en hebben vol ingezet op de NDS, maar vragen zich nu af of de landelijke politiek dit nog steeds steunt of dat er vertraging optreedt? Bert (Logius) geeft aan dat de komende dagen cruciaal zijn voor de definitieve verdeling van de portefeuilles.

Federatief Datastelsel (FDS): BZK heeft verzocht om specifieke standaarden voor het FDS mee te nemen in de komende monitor open standaarden.

Terugblik OBDO 27 januari en vooruitblik 12 februari ’26

Er wordt terug- en vooruitgeblikt op de OBDO-vergaderingen: Het Werkplan Forum Standaardisatie 2026 en de procedure voor het verwijderen van standaarden zijn hamerstukken. Het belangrijkste agendapunt voor het komende OBDO is het ‘Actieplan Standaarden’ van BZK (ter besluitvorming), waarin veel adviezen van het Forum zijn verwerkt. Aan Forum leden met een vertegenwoordiging in het OBDO wordt gevraagd om expliciete steun in het OBDO. 

Terugblik Studiereis 10 december 2025 

Friso Penninga (Geonovum) blikt positief terug op de Studiedag en het thema ‘Digital Twin’ en de koppeling tussen wetsteksten en praktijk. Friso roept leden op tot reacties. In het najaar van 2026 wordt Mariette Lokin (semantiek) opnieuw uitgenodigd in het Forum. Ook wordt gewezen op de conferentie ‘Rules as Code’. De leden ontvangen een separate uitnodiging voor deze conferentie vanuit BFS. 

Internationaal

Ter besluitvorming

N.v.t.

Ter bespreking

Rudy Bekkers (TU Eindhoven) en Jochem van Gaalen (BFS) geven een update over EU-beleid en onderwijs.

EU-context: De focus van de nieuwe Europese Commissie verschuift van ‘groene/digitale doelen’ naar harde economische versterking en soevereiniteit. De herziening van verordening 1025 (standaardisatie) is in volle gang en wordt mogelijk gekoppeld aan markttoegangsregels (market surveillance). Het High Level Forum vergadert binnenkort weer, voorgezeten door eurocommissaris Thierry Breton.

Onderzoek Certificaat: Uit Jochem zijn onderzoek blijkt dat het vak standaardisatie in het Nederlandse onderwijs nauwelijks structureel verankerd is in curricula en sterk afhankelijk is van individuele docenten ("local heroes"). Studenten kennen het onderwerp nauwelijks; pas na uitleg ontstaat interesse. 

Een losstaand ‘certificaat standaardisatie’ werkt niet; studenten zien de meerwaarde niet als het losstaat van hun studiepunten. Advies: Het onderwerp moet geïntegreerd worden in bredere vakken (zoals governance, marktwerking of specifieke technische vakken). Het Forum kan daarbij faciliteren met gastcolleges, materiaal, netwerken en toegang tot standaardisatienormen.

Presentatie

Invulling NDS-interventie actieplan 'Versterkte aanpak standaarden'

Namens BZK presenteren Kees Keulemans en Patrick Knoester (BZK) de implementatieplannen: 

Actieplan Standaarden: De focus verschuift van vrijblijvendheid naar verplichting via vier pijlers:

    1. Communiceren: Informatie bundelen en vindbaar maken.

    2. Helpen: Implementatieteams en tools (bv. code snippets, validatoren).

    3. Monitoren: Blijven meten (IV-meting).

    4. Aanspreken: Toezicht inrichten op drie specifieke WDO-standaarden. Men wil af van de situatie dat iedereen "ja" zegt tegen een standaard, maar niemand elkaar aanspreekt op het niet-implementeren.

Vervolg: Het Forum adviseert BZK om dit actieplan te koppelen aan een strategische roadmap, waarin standaarden logisch worden gekoppeld aan beleidsdoelen. Zodat duidelijk is waarom en in welke volgorde standaarden nodig zijn om een doel (bijvoorbeeld een autonomen werkplek) te bereiken. 

Nieuw Instellingsbesluit Forum Standaardisatie 2026: Een mijlpaal bereikt, met dank aan BFS. Het Forum is nu ingesteld voor onbepaalde tijd en adviseert expliciet de bewindspersoon. Dit borgt de onafhankelijkheid en de continuïteit van het Forum. De volgende Forumvergadering wordt langer bij het nieuwe instellingsbesluit stilgestaan. 

Open standaarden, lijsten

Ter besluitvorming

IMBOR 2025 verplichten aan de overheid, voor betere gegevensuitwisseling (intakeadvies)

Besluit: Akkoord. Actie: Verbinding leggen met VRO en Digital Twins. Ook moet de afbakening met GWSW (riolering) helder zijn.

NVN-CEN TS 18026-2024-EN aanbevelen aan de overheid, voor veiliger internet (intakeadvies)

Besluit: Akkoord. 

Betrek bij de inhoudelijke behandeling van deze standaard ook de zorgen die er zijn over mogelijke belemmering omtrent digitale soevereiniteit en de dominantie van hyperscalers. Stem af met CIO-RIJK en het interventieteam Cloud van de NDS. Ook over eenduidigheid van definities (wat is ‘Cloud’, wat is soevereiniteit) die hier van toepassing zijn. 

Voor de samenstelling van de expertgroep moeten niet alleen technische experts worden gevraagd, maar ook experts die kennis hebben van de governance daaromtrent. Niet alleen de toegevoegde waarde van de standaard moet worden onderzocht, maar ook waar de toepassing ervan knelt met beleid en de scope en taak van het Forum Standaardisatie.

Evaluatie Documentstandaarden ODF en PDF vaststellen, en richtinggevend advies aan NDS Raad voor verhoogde inzet adoptie ODF

Besluit: Akkoord en vastgesteld. 

Aanvullend: Adoptie ODF blijft problematisch laag. Het Forum beveelt aan de druk op naleving te verhogen vanuit autonomie-perspectief en leveranciersonafhankelijkheid (ondanks belemmering, zoals het Archiefbesluit Overheden waar PDF tot heden de standaard is voor definitieve documenten). 

ODF is de standaard op de lijst voor bewerkbare tekstdocumenten. Deze standaard is essentieel voor de transitie naar niet Europese leveranciers in de kantooromgeving.

XBRL selecteren voor evaluatieonderzoek (2026), voor waarborgen kwaliteit ‘Pas toe of leg uit’-lijst

Besluit: Akkoord.

XBRL werkt met de voorziening Digipoort. In de evaluatie dient onderscheid te worden gemaakt tussen de standaard en de voorziening. 

 Voorstel inkorting toetsingsprocedure conform Awb

Bestluit: Akkoord.

Aanvullend: Verzoeken tot toetsing worden afgehandeld op chronologische volgorde van aanmelding. Bij een ‘overvloed’ aan aanmeldingen, met als gevolg capaciteitsproblemen om deze aanmelding bij het BFS tijdig in behandeling te nemen, volgt overleg met de opdrachtgever over prioriteiten en middelen.

Open standaarden, adoptie

Ter besluitvorming

Voorstel uitvoering meting leveranciersafhankelijkheden bij informatieveiligheidsstandaarden

Besluit: Akkoord.

Ter bespreking

Terugkoppeling eerste bijeenkomst “Multi-Stakeholder Forum on Internet Standards Deployment”

Namens de RDI brengt Serena Dorrestijn verslag uit van de eerste bijeenkomst op 21 en 22 januari jl.

Doel & Context: Het Forum richt zich op het ontwikkelen van praktische ‘guidance’ ter ondersteuning van de NIS2-implementatie richtlijn (Cyberbeveiligingswet). De focus ligt op inventarisatie van bestaande normen, niet op de ontwikkeling van nieuwe.

Vier Workstreams. Het werk is verdeeld in vier technische stromen:

    1. Netwerklaag & communicatieprotocollen (o.a. IPv6).

    2. Moderne e-mailstandaarden.

    3. DNS Security (best practices).

    4. Internet Routing Security (routing hygiene).

Proces: Het traject heeft een looptijd van ongeveer twee jaar met kwartaalbijeenkomsten. De huidige fase betreft inventarisatie. De volgende bijeenkomst is 24 en 25 maart van dit jaar.

Deelname: Er is een sterke Nederlandse vertegenwoordiging in het Forum. Waaronder van overheidsorganisaties en technologiebedrijven. Voor DNS zijn er diverse bekende expert, ook van buiten de overheid, aangesloten. 

De oproep voor deelname van nieuwe technische experts blijft open. Waarbij opgemerkt dat de uitnodiging sterk gekoppeld is aan de implementing act, maar dat het onderwerp veel breder is. 

Gepubliceerde beleidslijn inzake aanvragen gTLD’s en nieuwe versie Internetdomeinbeleid Rijksoverheid

Advies: Overheden moeten geen eigen topleverdomeinen (‘gTLD’s’) aanvragen. Dit is duur en voegt weinig toe aan de herkenbaarheid. Aanvullend, focus op saneren van wildgroei aan domeinnamen. Dit verbetert de veiligheid. Oproep aan leden om deze beleidslijn te verspreiden in de achterban.

Save the date & input gevraagd voor twee belangrijke evenementen

 Oproep aan de leden voor input voor ‘20 jaar Forum’ en ‘NL Digitaal Festival’. 

Update sponsorschap en verspreiding IV-meting en Monitor open standaarden

De adoptie van informatieveiligheidsstandaarden stagneert en streefbeelden worden niet gehaald. Leden worden opgeroepen de monitor en meting actief te agenderen in hun achterban.

Rondvraag

Aanbesteding & Soevereiniteit: Het Forum bespreekt de spanning tussen aanbestedingsregels en de wens voor autonomie/soevereiniteit (vaak ‘gedwongen’ naar niet Europese partijen).

Beleidsmatig wil de overheid naar Europese/soevereine oplossingen, maar aanbestedingsregels dwingen in de praktijk vaak tot gunning aan Amerikaanse partijen (vanwege prijs/functionaliteit of omdat Europese partijen worden overgenomen).

Actie: Het BFS brengt in kaart de mogelijkheden binnen het aanbestedingsrecht (via expertisecentra, juridische ruimte) ter agendering op een volgende vergadering. Het doel is handvatten bieden om soevereiniteit wél mee te wegen in aanbestedingen.

Sluiting 

De voorzitter sluit de vergadering om 12.00 uur.

Actiepunten

Openstaande actiepunten

#	Actiepunt	Wie	Per datum	Status	Werkplan 2024 / 2025
185	Aanbesteding & Soevereiniteit	BFS	11 feb 2026	Loopt	n.v.t.
184	'Vindbaarheid' van Standaarden	BFS	10 dec 2025	Loopt	N.v.t.
180	Adoptie van standaarden (achterblijvers): Quickscan meerwaarde van – op inkoopverplichting – aanvullende instrumenten of methoden. Een separate BOT sessie over  standaarden (waaronder implementatie internationale standaarden).	BFS	25 jun 2025	Een komende vergadering 2026	N.v.t.
174	Schriftelijke review metadateren enkele aanbevolen standaarden als ‘gangbaar’ (bij publicatie met legenda).	BFS	28 feb 2024	Loopt	2.2.2
153	Verkenning naar (benodigde) standaard waarmee een organisatie kan verklaren qua ICT in control te zijn (IDRS).	BFS/Michiel Steltman	14 juni 2023	Loopt, eerste kwartaal 2026

 

Afgeronde actiepunten

Afgeronde actiepunten worden de volgende keer verwijderd.

182	Versturen brief aan TK: met de resultaten van de IV-meting van begin 2025 en de Monitor Open Standaarden 2025.	BZK	24 sep 2025	Afgerond