Verslag Forum Standaardisatie woensdag 10 december 2025

Vergadering: Forum Standaardisatie woensdag 10 december 2025

Agendapunt: 1B

Documentnummer: FS-20260211.1B

Aan: Forum Standaardisatie

Van: Bureau Forum Standaardisatie

Bijlagen: geen

Rechten: CC0 publieke domeinverklaring

Opening, agenda, verslag

Opening

Aanwezig: Gertjan van den Akker (NEN), Guido Bayens (Architectuurraad Digitale Overheid), Rudi Bekkers (TU Eindhoven), Anton Grootendorst (IPO), Peter den Held (gemeente Rotterdam/G4), Floor Jas (SURF), Gino Laan (RINIS), Benno Overeinder (NLnet Labs), Friso Penninga (Geonovum), Gerard Smits (Waterschapshuis), Michiel Steltman (DINL), Geert-Jan van de Ven (CIP), Marjan Vogel (Waterschapshuis), Renate de Vree (Betaalvereniging), Lindy van de Westelaken (BZK-directie Digitale Overheid), Larissa Zegveld (voorzitter)

Afwezig: Fleur Ter Borg (CIO-Rijk), Marc van Hilvoorde (FIN), Mirjam Karmiggelt (GS1 Nederland), Isabel van der Leij (RDI), Theo Peters (VNG Realisatie), Anke Sikkema (EZ-directie Digitale Economie), Bert Voorbraak (plv. voorzitter en secretaris, Logius)

Overige aanwezigen: Loek Boortman (GS1), Patrick Knoester (BZK-directie Digitale Overheid), Ludwig Oberendorff (BFS) Mathieu Paapst (BFS), Hyang Schöndorff (CIO-Rijk), Huib Snijders (BFS), Joram Verspaget (BFS)

Mededelingen

De voorzitter, Larissa Zegveld, opent de vergadering en blikt terug op het ochtendprogramma dat in het teken stond van de (historie) van gegevensuitwisseling, inclusief de meerwaarde van Digital Twin in het Geodomein, Semantiek, wetgeving en interdisciplinaire samenwerking en de impact van AI op interoperabiliteit.

Het ochtendprogramma kort samengevat: Digitale Tweelingen in de praktijk, Friso Penninga (Directeur Geonovum) opende met de visie waarin datagedreven werken essentieel is voor de schaarse ruimte in Nederland. 

Aansluitend demonstreerde Bart De Lathouwer (nLDT-team Geonovum) via diverse ‘Testbeds’ hoe dit technisch werkt: door componenten via API’s te koppelen kunnen complexe opgaven (zoals watermanagement) visueel en rekenkundig inzichtelijk worden gemaakt, zonder ‘vendor lock-in’.

Wendbare Wetsuitvoering (WWU): Na de pauze sloeg Friso Penninga de brug naar de ‘achterkant’ van deze techniek: de uitdaging van semantische silo’s en de vertaling van wet naar digitaal loket. 

Mariette Lokin (bijzonder hoogleraar aan de OU) en Reindert Gerding (BFS) diepten dit uit en legden het Forum de noodzaak voor van een ‘regelhuishouding’ die op orde is. Zij formuleerden twee concrete vragen aan het Forum:

    1. Positie in de GDI: Steun voor de agendering van een programmeringstafel WWU en het positioneren van WWU als vaste bouwsteen binnen de GDI.

    2. Standaardisatie: Hulp bij het versnellen van de adoptie van bestaande standaarden (zoals wetsanalyse) en bijdragen aan de ontwikkeling van ontbrekende standaarden.

Nieuw forumlid: Het Forum verwelkomt Marjan Vogel (secretaris-directeur Waterschapshuis) als nieuw lid. Zij volgt Gerard Smits op en brengt ervaring mee vanuit de Kamer van Koophandel op het gebied van digitale dienstverlening aan ondernemers. Afscheid Forumleden: Tijdens het diner wordt formeel afscheid genomen van de leden Guido Bayens, Gerard Smits en Michiel Steltman. Michiel geeft aan dat dit zijn laatste vergadering is, en dat hij wordt opgevolgd door Marijn van Vliet (DINL). Guido wordt opgevolgd door Bert Jan Geveke (tijdelijke voorzitter Architectuurraad) 

Binnenkort zal een korte ‘introductiecursus’ voor nieuwe Forumleden worden georganiseerd.

Sponsorgroep Internationaal: Rudy Bekkers doet een oproep voor nieuwe leden voor de sponsorgroep Internationaal, aangezien Peter den Held per 1 januari 2026 stopt met zijn deelname aan deze sponsorgroep. Floor Jas toont interesse om deel te nemen en sluit dit kort met Rudy. 

Locatie FS 11 februari 2026: Er wordt voorgesteld de volgende vergadering (11 februari 2026) te koppelen aan de dag van de IBDS in Utrecht, om de synergie tussen de gremia te benutten. Het Forum gaat hiermee akkoord. 

Ter besluitvorming

1. Agenda

Akkoord met de voorliggende agenda. De agenda bevat documenten ter besluitvorming en ter bespreking, waarbij documenten ter kennisname (voortgangsnotitie) als aparte bijlage zijn meegestuurd en in principe niet inhoudelijk worden besproken op de forumvergaderingen.

2. Verslag en actiepunten Forum Standaardisatie 10 december 2025

Akkoord. Geen verdere opmerkingen.

2. Staatssecretaris, Tweede Kamer, MIDO, OBDO en Forum Standaardisatie

Ter besluitvorming

1. Concept Werkplan Forum Standaardisatie 2026

Het werkplan legt veel nadruk op nieuwe aanbestedingen ("de voorkant"). Steltman merkt op dat de grootste veiligheidsrisico's en legacy-problemen in bestaande systemen zitten. Daarom wordt voorgesteld expliciet een paragraaf over ‘continu verbeteren’ (continuous development) van bestaande kaders en legacy-systemen op te nemen.

Er wordt gepleit voor scherpere focus en grotere impact: het aantal onderwerpen voor volgend jaar2027 te halveren en stoppen met minder belangrijke activiteiten, zodat overgebleven taken meer effect hebben ("Liever de helft goed, dan alles half").

De toevoeging over ‘continu verbeteren’ wordt opgenomen en er wordt een limiet heringevoerd van maximaal zes te toetsen standaarden per jaar om de werkdruk te beheersen. 

Besluit: Het Werkplan 2026 wordt vastgesteld inclusief de paragraaf over ‘continu verbeteren’, de maximering van het aantal toetsingen en het vermelden van de activiteiten rond het 20-jarig bestaan van het Forum. Met in achtneming van het pleidooi om in 2027 het aantal onderwerpen te halveren voor meer focus en impact. Bij onvoldoende capaciteit zal in ieder geval een keuze gemaakt worden aan de hand van de prioriteiten paragraaf in het werkplan.

Ter bespreking

1. NDS en overige politieke ontwikkelingen 

- Lindy van de Westelaken (BZK) licht de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS) en lopende marktdialogen over de overheidscloud, behoud van soevereiniteit en klantvraag toe. Het Forum wijst op de afhankelijkheid van specifieke leveranciers (grote cloudaanbieders), onder meer bij gemeenten, en de politieke vragen die dit oproept. Beslissend is de bestuurlijke executiekracht om de NDS tot een succes te maken.

2. Terugblik OBDO 25 november’25

Er wordt teruggeblikt op de OBDO-vergadering waar de: ‘Pas toe of leg uit’-verplichten NL GOV profile for Cloudevents (hamerstuk); ‘Pas toe of leg uit’-verplichten NLGov REST API Design Rules versie 2.0 (hamerstuk) zijn aangenomen. De VNG heeft hierbij aandacht gevraagd voor het verschil tussen 'op de lijst zetten' en daadwerkelijke adoptie.

3. Consultaties Verzamelbesluit digitale overheid, Cyberbeveiligingsregeling sector Overheid, en Cyberbeveiligingsregeling IenW 

Het Forum stemt in met de hoofdlijnen van de reactie op de consultaties over het Verzamelbesluit digitale overheid en de Cyberbeveiligingsregeling. Dit bevat onder meer de aanstaande wettelijke verankering van ISO 27001/27002 en BIO 2.0 per juni 2026.

3. Open standaarden, lijsten

Ter besluitvorming

1. Memo besluitvorming Forumadvies MDTO en Forumadvies TOOI

Het Forum Standaardisatie besluit om de definitieve besluitvorming over het verplichten van zowel MDTO als TOOI via de ‘Pas toe of leg uit’-lijst voorlopig uit te stellen. Het Forum zegt hiermee geen ‘nee’ tegen de standaarden gezien hun relevantie, maar vraagt eerst om oplossing van specifieke onduidelijkheden conform de criteria.

MDTO: De besluitvorming wordt aangehouden vanwege onduidelijkheden over het criterium ‘Open standaardisatieproces’, met name rondom de transparantie van besluitvorming en versiebeleid. Daarnaast is een duidelijkere afbakening en relatie nodig ten opzichte van aanpalende standaarden zoals DCAT-AP-NL.

TOOI: De besluitvorming wordt aangehouden vanwege onduidelijkheden over de criteria ‘Toegevoegde waarde’ (kosten versus baten) en ‘Open standaardisatieproces’ (o.a. kwaliteit documentatie, inrichting besluitvorming, en klachtenprocedures).

Zodra is vastgesteld dat de genoemde punten zijn opgelost, worden de adviezen via een schriftelijke ronde opnieuw voorgelegd ter besluitvorming. Er zal geen nieuwe toetsingsprocedure plaatsvinden.

2. Aangemelde standaarden eerste halfjaar 2026

Omdat ISO 27001 en 27002 wettelijk verplicht worden, neemt het Forum deze niet in behandeling voor de ‘Pas toe of leg uit’-lijst.

Besluit: Het Forum stemt in met de intake van NVN-CEN TS 18026 (Cloud Security) en Publiccode.yml.

3. Evaluatie Gegevens Woordenboek Stedelijk Water

Besluit: De evaluatie wordt vastgesteld. Het Forum neemt het advies over om deelname aan het programma DOOR (Dataharmonisatie) actief te stimuleren om versnippering in de fysieke leefomgeving tegen te gaan.

4. Notitie proces niet meer verplichten wettelijke standaarden 

Besluit: Er wordt ingestemd met een verkorte procedure om standaarden van de lijst te halen zodra ze wettelijk verplicht zijn. 

Aandachtspunt: Er is zorg over de 'vindbaarheid' en het overzicht. Standaarden mogen niet uit beeld verdwijnen bij gebruikers zodra ze van de Forum-lijst af zijn. Het Bureau onderzoekt met partners (o.a. NORA) verschillende vormen, waaronder een centrale presentatie. Duidelijk is dat een 'one stop shop' van alle wettelijk of ‘pas toe of leg uit’ verplichte standaarden zeer arbeidsintensief is (mede gelet op domeinspecifieke standaarden).

4. Open standaarden, adoptie

Ter besluitvorming

1. Reactie op publieke consultatie EU Standaardisatie Verordening: herziening van de Europese Standaardisatieverordening 1025/2012

   Besluit: Het Forum gaat akkoord met de consultatiereactie. Kernpunt is dat open standaarden ‘royalty free’ moeten zijn en specificaties vrij toegankelijk. Vanuit NEN wordt wel aandacht gevraagd voor zorgvuldige invoering, gelet op de huidige bestaande afhankelijkheid van – met name - Europese zusterorganisaties van financiering via betaalde specificatiedocumenten. 

Ter bespreking

2. Onderzoeksrapporten ‘Inventarisatie gebruiksgegevens’ en ‘Quickscan leveranciersperspectief’

   Conclusie: De vrijblijvendheid moet eraf. Het Forum adviseert om van 'lijstbeheer' te verschuiven naar handhaving en verificatie. Er moet als één overheid worden opgetreden richting de markt. Dit signaal wordt geëscaleerd via de NDS-lijn en het OBDO.

3. Oproep van Europese Commissie voor deelname “Multi-Stakeholder Forum on Internet Standards Deployment”

   Het Forum is positief over dit initiatief van de Europese Commissie en ziet dit als een stap die goed aansluit bij de Nederlandse doelstellingen en acties rondom moderne internetstandaarden.

   Het Forum merkt op dat het interessant is dat de NIS2-richtlijn hierbij als kader dient en dat het initiatief bijdraagt aan de versterking van de Europese digitale infrastructuur en autonomie.

   Het Forum benadrukt het belang van een goede Nederlandse vertegenwoordiging; dit biedt kansen om ervaringen te delen over zaken als adoptie en metingen via Internet.nl, te leren van andere landen en gezamenlijk op te trekken richting leveranciers. Een belangrijk aandachtspunt hierbij is dat er daadwerkelijk gekozen wordt voor open standaarden. 

   Het ministerie van EZ en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) hebben gemeld dat de RDI, passend bij hun rol binnen de NIS2, voor de vertegenwoordiging zal zorgen. Daarbij wordt het cruciaal geacht dat de overheidsvertegenwoordiger een sterke connectie onderhoudt met het Forum Standaardisatie en het Platform Internetstandaarden, waarbij ook de borging van de relatie met het NCSC van belang is. 

   Tot slot werd gemeld dat er vanuit NLnet Labs en SIDN interesse is getoond om eveneens deel te nemen.

4. Beleidslijn inzake aanvragen gTLD’s en actualisatie Internetdomeinbeleid Rijksoverheid 

   Het Forum onderschrijft de lijn dat de Rijksoverheid geen eigen gTLD (zoals .politie of .overheid) aanvraagt vanwege hoge kosten en beperkte meerwaarde. Medeoverheden wordt geadviseerd zeer terughoudend te zijn. De focus blijft op .nl en .gov.nl. (https://www.youtube.com/watch?v=greWaEM8fSU)

5. Update sponsorschap en verspreiding IV-meting en Monitor open standaarden

De adoptie van informatieveiligheidsstandaarden stagneert en streefbeelden worden niet gehaald. Leden worden opgeroepen de monitor en meting actief te agenderen in hun achterban.

5. Rondvraag

Zichtbaarheid en marktwerking Forum: De oproep aan de leden en het bureau forum standaardisatie voor meer marketing en zichtbaarheid van het Forum bij de 'gewone' IT-afdelingen en bestuurders ("Filmpjes, social media"), omdat de bekendheid nog te wensen overlaat.

20 jaar Forum Standaardisatie: De leden kunnen ideeën voor de viering van '20 jaar Forum Standaardisatie' in 2026 aanleveren bij Huib Snijders. 

ECP-congres 20 november 2025: Rudi Bekkers meldt een succesvolle sessie over strategische autonomie op het ECP-congres, waar bleek dat 'framing' cruciaal is voor aandacht (zie Podcast LinkedIn).

6. Sluiting 

De voorzitter sluit de vergadering om 15.45 uur.

Actiepunten

Openstaande actiepunten

#	Actiepunt	Wie	Per datum	Status	Werkplan 2024 / 2025
184	'Vindbaarheid' van Standaarden	BFS	10 dec 2025	Loopt	N.v.t.
182	Versturen brief aan TK: met de resultaten van de IV-meting van begin 2025 en de Monitor Open Standaarden 2025.	BZK	24 sep 2025	Loopt	N.v.t.
180	Adoptie van standaarden (achterblijvers): Quickscan meerwaarde van – op inkoopverplichting – aanvullende instrumenten of methoden. Een separate BOT sessie over  standaarden (waaronder implementatie internationale standaarden).	BFS	25 jun 2025	Een komende vergadering 2026	N.v.t.
174	Schriftelijke review metadateren enkele aanbevolen standaarden als ‘gangbaar’ (bij publicatie met legenda).	BFS	28 feb 2024	Loopt	2.2.2
153	Verkenning naar (benodigde) standaard waarmee een organisatie kan verklaren qua ICT in control te zijn (IDRS).	BFS/Michiel Steltman	14 juni 2023	Loopt, eerste kwartaal 2026

Afgeronde actiepunten

Afgeronde actiepunten worden de volgende keer verwijderd.

183	Update sponsorschap:  BFS, via de accountmanagers, organiseert periodieke contactmomenten — minimaal eens per twee maanden — om updates te verzamelen.	BFS	24 sep 2025
181		BFS	24 sep 2025