Notitie - ter kennisname 10 december 2025
Content
Vergadering: Forum Standaardisatie woensdag 10 december 2025
Aan: Forum Standaardisatie
Van: Bureau Forum Standaardisatie
Rechten: CC0 publieke domeinverklaring
Samenvatting - ter kennisname
1. Staatssecretaris, Tweede Kamer, MIDO, OBDO en Forum Standaardisatie
- Vergaderstukken gremia MIDO
- Forum Standaardisatie bij Kamercommissie Digitale Zaken: versterk de aanpak op standaarden
2. Internationaal
- Multi Stakeholder Platform on ICT Standardisation
- Rolling Plan on ICT Standardisation
- Capaciteitsopbouw Standaardisatie Experts
- Onderzoek Educatie over Standaardisatie
- Publicatie en Evenement
- SEMIC Kopenhagen 2025
3. Lijsten
(geen mededelingen)
4. Adoptie
- Internet- en beveiligingsstandaarden
- Openbaar en toegankelijk
- API’s (voor betere, snellere gegevensuitwisseling)
5. Voortgang en communicatie
- Open brief Autoriteit Persoonsgegevens voor verkenning privacystandaarden publieke sector
- Artikel Forum Standaardisatie in verdiepingsuitgave Financieel Dagblad
- Terugblik Dag van de Interoperabiliteit
- Terugblik ECP Jaarfestival 2025 Digital Bewust!
- Onderzoek standaarden voor duurzame IT-inkoop van laptops
- Mogelijke onderwerpen en presentaties voor volgende overleggen
- Overzicht columns en podcasts Larissa Zegveld in iBestuur
Ter kennisname
1. Staatssecretaris, Tweede Kamer, MIDO, OBDO en Forum Standaardisatie
A. Vergaderstukken gremia MIDO
Overheden en private dienstverleners met een publieke taak werken sinds 2022 in het Meerjarenprogramma Infrastructuur Digitale Overheid (MIDO) als één overheid samen om de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) te beheren. Alle vergaderstukken en documenten over de Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) worden nu openbaar gepubliceerd op de pGDI-deelsite op Pleio. Het gaat om o.a. de verslagen van de Programmaraad GDI (pGDI), van de programmeringstafels Toegang, Interactie, Infrastructuur en Gegevensuitwisseling, en van de Architectuurraad.
B. Forum Standaardisatie bij Kamercommissie Digitale Zaken: versterk de aanpak op standaarden
Op 24 september nam het Forum Standaardisatie deel aan het rondetafelgesprek van de vaste Tweede Kamercommissie voor Digitale Zaken. Onderwerp was de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. Het Forum pleitte voor versterkte aanpak op handhaven van standaarden. Om de noodzakelijke versnelling te realiseren, adviseerde het Forum drie maatregelen: 1) Toezicht versterken en uitbreiden van wettelijke verplichting, 2) Deskundigheid organiseren voor implementatie, en 3) Vooraf toetsen van ICT-aanbestedingen. Deze drie maatregelen zijn in lijn met de versterkte aanpak op het afspreken, invoeren en handhaven van (digitale) standaarden uit de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. De inbreng van Forum is terug te lezen in de vooraf gepubliceerde position paper. Het rondetafelgesprek is terug te zien (Forum Standaardisatie nam deel aan het tweede blok ‘Aanbieders en beschermers van digitale dienstverlening’ (tweede uur van het gesprek)).
2. Internationaal
A. Multi Stakeholder Platform on ICT Standardisation
Herziening van de normalisatieverordening 1025/2012 (WG RR)
Bureau Forum Standaardisatie heeft zich aangemeld voor een nieuwe, tijdelijke werkgroep van het Multi Stakeholder Platform (MSP) on ICT Standardisation over het doen van aanbevelingen voor de lopende herziening van de normalisatieverordening 1025/2012 (WG RR), met een specifieke focus op de ICT-dimensie als kerncompetentie van de deskundigengroep. Inclusief de ‘best practice’ standaarden voor een open elektrische auto-oplaadinfrastructuur. Het wijzigingsvoorstel richt zich onder andere op het verbeteren van de besluitvorming rond Europese normen en het versterken van samenwerkingen binnen de Europese normalisatie-instellingen zoals CEN, CENELEC en ETSI. Het voorstel valt onder de bevoegdheid van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat in Nederland.
Rol MSP herzien
De rol van het MSP in het Commissie Besluit (5193) is flexibeler geworden bij het aanpassen van nieuwe standaarden, de inzet van expertgroepen en de uitbreiding van het aantal leden (EU, EEA). De vergaderingen mogen nu ook buiten de Commissie plaatsvinden. Dit besluit geldt tot 30 november 2034. De wijzigingen worden daarnaast doorgevoerd in de voorwaarden en procedures van het MSP. DG CONNECT pakt de behoefte vanuit de leden op om een reguliere terugkoppeling te ontvangen van DG GROW over het High Level Forum en vaste expertgroepen op actuele onderwerpen.
Standaarden voor Quantum Technologieën
De Europese Commissie (EC) wil marktleider zijn op Quantum Technologie (QT). Er is potentie maar er is ook nog te veel fragmentatie onder lidstaten, onvoldoende opschaling van onderzoek naar productie, een tekort aan professionals en een hoge afhankelijkheid van niet-Europese leveranciers voor belangrijke componenten. EC ziet standaardisatie als de verbindende factor en hoopt de roadmap in het vierde kwartaal van 2026 definitief te hebben.
De Samenwerking met de industrie en CEN, CENELEC en ETSI is ondertussen opgestart met een conferentie over QT van 10 tot 12 november 2025 in Kopenhagen en een kick-off van de Technical Committee on Quantum Technologies (TC QT) in Sophia Antipolis op 4 december 2025. Stakeholders merken op dat Europese Industrie ontbreekt op QT en Cloud. Aan de technische roadmap van Joint Technical Committee 22 (JTC22; QT) wordt een Europese roadmap toegevoegd. Daarnaast biedt het ruimte aan bedrijven (MKB en startups) en de open source community om bij te dragen. De Strategie van QT-cryptologie maakt deel uit van de op Quantum gebaseerde (hybride) diensten. Ondanks de snelle ontwikkelingen hoopt Europa met de Europese Investment Bank extra investeringen te financieren.
Voor de modulaire benadering voor Quantum technologie heeft CEN, CENELEC JTC22 een recente standaard gepubliceerd. Voor de adoptie van post quantum veilige cryptografie publiceert ETSI technische standaarden. Samen met ETSI coördineert Europa JTC3 van IEC/ISO dit onderwerp. Echter deze Europese activiteiten zijn wereldwijd nog onvoldoende zichtbaar, laat staan om afdoende weerstand te bieden tegen USA en China. Voor standaardisatie heeft Europa meer inhoud en experts nodig. De Europese stichting QUIC’s International Leadership is lid van High Level Forum op QT, JTC3 en JTC22 en vraagt ook wereldwijd aandacht voor ondersteunende productinformatie. Het Europese HLF op QT levert eind 2025 een definitieve aanbeveling op waarna een oproep komt voor publieke consultatie.
MSP voor internetstandaarden
Veel internetstandaarden worden vastgesteld in Internet Engineering Task Force (IETF). Het landschap wordt uitgebreid met nieuwe technologieën Web4.0 en Virtual Worlds (zoals 6G, AI en Internet of Things). De Europese strategie heeft hierover beleid opgenomen inclusief informele consultaties met multistakeholder instituties (ICANN, IETF, IGF), een subgroep van het High Level Group on Internet Governance (HLIG-)beleid en een wereldwijde Multi stakeholder conferentie. En met aandacht voor Human Rights, MSP, security, data protections, accessibility, innovation & fair competition. Ook in dit domein roepen leden op om naast de reguliere stakeholders de open source community deel te laten nemen. De open consultatie voor “Multi-Stakeholder Forum on Internet Standards Deployment” staat open tot 12 december 2025.
Standaard voor open ‘electric vehicle charging’ infrastructuur
DG MOVE licht status toe van de AFIR (Alternative Fuels Infrastructure Regulation) standaardisatie. Europa blijft de technische ontwikkelingen volgen. Volgens de Nederlandse non-profit Open Charge Alliantie (OCA) duurt het stemmen van alle Europese lidstaten over de open source standard OCPP (Open Charge Point Protocol) te lang. Het Frankfurt Agreement faciliteert de samenwerking tussen IEC en CEN-CENELEC om OCPP als standaardprotocol voor EV-laadpunten te adopteren en te harmoniseren, waardoor een uniforme en open standaard ontstaat voor oplaad-infrastructuurbeheer op Europees en internationaal niveau. CEN-CENELEC rondt deze fase eerst af en pakt daarna elektriciteit issues op. OCA pleit voor een snellere manier om open source standaard te accepteren binnen dit domein. Omdat het onderwerp heel specifiek is wordt het als een praktijkvoorbeeld meegenomen door de te vormen tijdelijke werkgroep voor de lopende herziening van de normalisatieverordening 1025/2012 (WG RR).
Integratie Research & Innovation voor meer impact
De Taskforce Research & Innovation (TFRI) van het MSP adviseert DG CONNECT (en relevante partner-DG's en -agentschappen) hoe zij de mobilisatie, opleiding en ondersteuning van meer Europese experts op het gebied van onderzoek en innovatie aanzienlijk kunnen verbeteren. Dit om effectief deel te nemen aan ICT-Standaardisatie activiteiten ter ondersteuning van belangrijke digitale beleidsprioriteiten van de EU, met een focus op het midden- en kleinbedrijf, start-ups en academische onderzoekers. De aanbevelingen leggen nadruk op Fondswerving, MKB’s & Start ups en de Marie Sklodowska-Curie Actions (MSCA).
Presentatie open-source samenwerkingsplatform Pleio
Het open-source samenwerkingsplatform Pleio kreeg de gelegenheid om het open-source samenwerkingsplatform toe te lichten in relatie tot de Europees strategische doelen op digitale autonomie en open standaarden op sessie voor MSP voor alleen lidstaten. Namens Pleio presenteerden bestuurslid Koos Steenbergen en ontwikkelaar Wilfred Nas. Zowel lidstaat Duitsland als Frankrijk ondersteunt ook vanuit het MSP dit initiatief en de opgebouwde samenwerking. DG CONNECT en lidstaten Roemenië, Ierland en Luxemburg toonden interesse in een pilot. Het samenwerkingsplatform dat deelstaat Schlesig-Holstein (Duitsland) gebruikt, werd als succesvol voorbeeld van open source software gedeeld. Enkele voordelen van het gebruik van Pleio zijn:de mogelijkheid voor lokaal hosten (of hosten in Nederland), veiligheid en betrouwbaarheid, en leveranciersonafhankelijkheid.
European Interoperable Framework (EIF)
De Europese Commissie vroeg aan lidstaten input te leveren op ‘Next Generation EIF – Survey’, het nieuwe European Interoperability Framework (EIF). Namens Nederland heeft het Forum Standaardisatie ingebracht er de voorkeur aan te geven om de definitie van open standaarden weer terug te brengen naar die van de eerste versie van EIF uit 2007. De definitie van open standaarden uit EIF (2007) voorkomt de beperkingen die de huidige definitie (Revised EIF version (2012), paragraaf 2.3, pag. 9) oplevert, voor open source projecten: open source projecten kunnen moeilijk kosten opbrengen bij gebruik open standaarden met een octrooi of andere gebruiksbeperking.
Achtergrondinformatie
In de eerste versie van EIF (2007, pagina 9) staat de definitie van open standaarden zoals Forum Standaardisatie gebruikt voor haar ‘Pas toe of leg uit’-lijst. Deze definitie wordt ook gehanteerd in de Wet digitale overheid (Wdo) en het Beheer- en Ontwikkel Model voor Open Standaarden (BOMOS). Na een lobby vanuit de industrie is de definitie in 2012 met een beperking aangepast in een Revised EIF version (paragraaf 2.3 pag 9), te weten, als er een octrooi of andere gebruiksbeperking op een standaard zit kan dit, zolang het maar mogelijk is onder de voorwaarden ‘FRAND [9] terms’ om een licentie te kunnen krijgen voor het gebruik van open staarden. De bijkomende kosten hiervoor dient een redelijk bedrag te zijn (regulier voor bv telecomsector). Echter het nadeel hiervan is dat deze standaarden niet gebruikt kunnen worden in open source projecten, want in deze community vindt kennisdeling plaats en geen betalingen.
B. Rolling Plan on ICT Standardisation
Tasforce Rolling Plan (TFRP) van het Multi Stake Holder Platform on ICT Standardisation (MSP) redigeert momenteel de feedback vanuit verschillende lidstaten op Rolling Plan on ICT Standardisation 2026. De sluiting voor invoer was 20 september 2025. De definitieve publicatie wordt in maart 2026 verwacht. Opgehaalde feedback van diverse Nederlandse overheidspartijen voor Rolling Plan ICT 2026 zijn op de volgende onderwerpen:
| RP2026 hoofdstuk | Onderwerp | Ingediende Reacties |
|---|---|---|
| 3.0.1 | Data economy | GS1/BZK openBSW/Mastodon?/Geonovum |
| 3.0.2 | Cybersecurity Network and information secuity | CCV via EZ/Online Trust Coalition |
| 3.0.3 | ePrivacy | |
| 3.1.2 | Cloud and edge computing-(A.1)Policy objectives | |
| 3.1.3 | Data interoperability | Logius/Geonovum |
| 3.1.4 | Internet of Things-(A.) Policy and legislation | |
| 3.1.5 | Electronic identification and trust services including e-signatures | |
| 3.1.9 | Artificial Intelligence | BZK/J&V/EZ |
| 3.1.10 | European Global Navigation Satellite System (EGNSS) | |
| 3.1.11 | Quantum Technologies-(A.) Policy and legislation | |
| 3.1.13 | Internet | NL Netlabs |
| 3.2.2 | Digital skills | |
| 3.2.3 | Digital Learning | |
| 3.2.6 | Pandemic preparedness | |
| 3.2.8 | Emergency communications and public warning systems | |
| 3.3.1 | eprocurement | Logius |
| 3.3.2 | einvoicing | Logius |
| 3.4.2 | Smart and sustainable cities | Geonovum |
| 3.4.10 | Water Management Digitalisation |
C. Capaciteitsopbouw Standaardisatie Experts
Op 14 november 2025 organiseerde het bureau Forum Standaardisatie de zevende sessie Capaciteitsopbouw Standaardisatie Experts met als doel experts op standaardisatiegebied te generen via verschillende wegen. Deelnemers wisselen hun successen en ervaringen uit. Ook worden de laatste ontwikkelingen gedeeld die voortkomen uit de bijeenkomst van het Multi Stakeholder Platform (MSP) en het Rolling Plan on ICT standardisation. Zoals belangrijke consultaties als ‘Revision Regulation 1025/2012’ (sluitingsdatum 17 december 2025) en de consultatie voor deelname aan de werkgroep voor ‘Internet Standards Deployment’ (NIS2) (sluitingsdatum 12 december 2025) (inbreng vanuit de overheid voor beide consultaties kan naast het MSP (via DG GROW) ook via de Nationale Normalisatie Agenda van ministerie van Economische Zaken aan het High Level Forum aangereikt worden). Tot slot lichtte forumlid Rudi Bekkers de laatste ontwikkelingen op het Pan-Europese certificaat toe.
Het onderzoek van Clingendael Standardisation with Chinese Characteristics?: The Missing Pillar in Rebooting Europe’s Industrial Policy, gepubliceerd op 8 juli 2025, was aanleiding om Niels ten Oever medeonderzoeker vanuit de Universiteit van Amsterdam (UvA) uit de nodigen. Aan de hand van een viertal praktijksituaties in de telecommunicatie (5G), het internet in Rusland, Nederland en China, en aan de hand van wetenschappelijke data liet Niels ten Oever zien hoe de geopolitiek invloed heeft op standaardisatie en de ontwikkeling van standaarden.
D. Onderzoek Educatie over Standaardisatie
Het Bureau Forum Standaardisatie is gestart met het onderzoek naar de rol van Nederland binnen de invoering van het Pan-Europees certificaat over standaarden en standaardisatie, zoals vastgesteld binnen het High-Level Forum on European Standardisation (HLF). Het Pan-Europees certificaat over standaarden en standaardisatie is als één van de speerpunten benoemd door het Forum. Het doel van dit onderzoek is te komen tot een advies aan het Forum Standaardisatie en betrokken partijen en gremia, op basis van de prioriteiten van de aanbevelingen van het onderzoek naar de Nederlandse participatie in internationale standaardisatie organisaties.
Het onderzoek richt zich op (1) het in kaart brengen van bestaande nationale initiatieven en onderwijsactiviteiten rond standaardisatie, (2) het inventariseren van de bereidheid van onderwijsinstellingen en standaardisatie-organisaties om bij te dragen aan het certificaat, en (3) het analyseren van randvoorwaarden voor nationale implementatie.
De inventarisatie van Nederlandse en Europese initiatieven is afgerond en vormt de basis voor de volgende onderzoeksfase, de interviews. De eerste interviews zijn gestart en vinden plaats met NEN, universiteiten, hogescholen, ministeries en brancheorganisaties. De resultaten van de interviews en de daaropvolgende analyse worden in het eerste kwartaal van 2026 teruggekoppeld aan het Forum.
E. Publicatie en Evenement
Normen als strategisch instrument
In opdracht van NEN is op World Standard Day 14 oktober 2025 het rapport van het Clingendael instituut ‘Normen zijn nu geopolitiek strategisch instrument’ gepubliceerd. Het onafhankelijk instituut onderzocht de geopolitieke dimensie van Europese normalisatie en biedt aanbevelingen voor versterking van Europa’s positie in het mondiale normalisatiesysteem. Volgens het rapport vormt normalisatie, vaak onzichtbaar maar essentieel, de stille motor achter de economische groei, veiligheid en concurrentiekracht van Europa en Nederland.
Meer Regie op Autonomie
Op het ECP Jaarfestival Digitaal Bewust van 20 november 2025 organiseerde Bureau Forum Standaardisatie een side event ‘Meer regie op Autonomie’. Bijna 60 deelnemers bezochten het side event. Olia Kanevskaia Whitaker (Universiteit Utrecht) ging in gesprek met onderzoeker Niels ten Oever (Universiteit van Amsterdam), Lisette Bakalis (RDI) en forumleden Rudi Bekkers (TU/e) en Benno Overeinder (NLNetLabs) over hoe de overheid en het bedrijfsleven hun krachten gericht moeten bundelen en moeten investeren in standaardisatie op strategische onderwerpen. Dit is één van de hoofdboodschappen uit het Onderzoek Nederlandse participatie bij Europese- en Internationale standaardisatie. Het onafhankelijk onderzoeksinstituut Clingendael beaamt dit ook in het onderzoek Standardisation with Characteristics: The Missing Pillar in Rebooting Europe’s Industrial Policy, op 8 juli 2025 gepubliceerd: maak standaardisatie kernonderdeel van strategische (industrieel) beleid. Want open standaarden bepalen de markt. Alleen coördinatie in standaardisatie is niet afdoende, er is ook orkestratie nodig. Cruciaal daarbij is experts opleiden voor een goede basis.
F. SEMIC Kopenhagen 2025
Op 25 en 26 november vond SEMIC Conference 2025 plaats in Kopenhagen. Forum Standaardisatie nam als onderdeel van een Nederlandse delegatie van meer dan vijftien ambtenaren deel aan deze conferentie. De conferentie richt zich op ‘Interoperability for Impact’ dat nauw aansluit bij de doelstellingen van de Interoperable Europe Act. De conferentie liet zien hoe interoperabiliteit de digitale doelstellingen van de EU direct ondersteunt en ambities omzet in tastbare realiteiten. SEMIC 2025 deelde de cruciale rol van interoperabiliteit in de publieke sector en onderzocht concrete acties en beleidsmaatregelen die de connectiviteit van de digitale overheidsdiensten in Europa verbeteren. Met veel aandacht voor schone data en het ondersteunend gebruik van Artificial Intelligence (AI).
3. Lijsten (voortgang lopende procedures)
(geen mededelingen)
4. Adoptie
A. Internet- en beveiligingsstandaarden
Meting security.txt
Bij de Meting Informatieveiligheidstandaarden overheid begin 2025 is getest op de aanwezigheid en geldigheid van security.txt. In de metingen is hierover niet gerapporteerd omdat er geen streefbeeldafspraak voor is. Op 31 maart 2025 had van de 11982 websites 53% een geldige security.txt.
Tabel 1 - Adoptie security.txt per overheidscategorie op 31 maart 2025
| Categorie (aantal domeinnamen) | Totaal (11986) | Centrale overheid (9914) | Provincies (68) | Waterschappen (81) | Gemeenten (1272) | Gemeenschappelijke regelingen (651) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Percentage | 53% | 54% | 48% | 64% | 60% | 28% |
De groei in procentpunten ten opzichte van medio 2024 is 4% als enkel wordt gekeken naar de 12198 domeinnamen die eind augustus 2024 werden gemeten, waarvan in de meting van maart 2025 –na uitfaseren van domeinnamen– nog 11154 zijn gemeten. In procentpunten laten de waterschappen een groei van 10 procentpunt zien en zijn met 66% adoptie koploper, de gemeenten volgen met 5 procentpunt groei en 61% adoptie. De gemeenschappelijke groeien ook met 5 procentpunt maar de totale adoptie is met 27% het laagst.
Tabel 2 - Adoptie security.txt per overheidscategorie vergelijking maart 2025 t.o.v. augustus 2024
| Categorie (aantal domeinnamen) | Totaal (11154) | Centrale overheid (9357) | Provincies (65) | Waterschappen (73) | Gemeenten (1049) | Gemeenschappelijke regelingen (610) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 31 augustus 2024 | 50% | 52% | 46% | 56% | 56% | 22% |
| 31 maart 2025 | 54% | 55% | 48% | 66% | 61% | 27% |
Meting HTTPS en HSTS op Digitale Overheid
Bij de Meting Informatieveiligheidstandaarden overheid begin 2025 is getest op de ‘TLS conform NCSC’. Het NCSC maakt in de ICT-beveiligingsrichtlijnen voor Transport Layer Security (TLS) onderscheid tussen vier configuratieniveaus: «goed», «voldoende», «uit te faseren» en «onvoldoende». De streefbeeldafspraak definieert 'TLS conform NCSC' waardoor in de Meting Informatieveiligheidstandaarden de drie configuratieniveaus «goed», «voldoende» en «uit te faseren» worden gezien als 'TLS conform NCSC'. Het besluit beveiligde verbinding met overheidswebsites en webapplicaties beperkt dit tot twee configuratieniveaus «goed» en «voldoende». Het configuratieniveaus «uit te faseren» is conform de in eind 2018 verlopen streefbeeldafspraak, maar niet voldoende conform het besluit beveiligde verbinding met overheidswebsites en -webapplicaties. Het NCSC heeft begin juni 2025 een update uitgebracht van de ICT-beveiligingsrichtlijnen voor TLS. Deze test is van voor deze uitgave en toetst de web- en mailserver nog op de TLS conform de NCSC ICT-beveiligingsrichtlijn voor TLS versie v2.1 (uit 2021). Het AMvB Besluit beveiligde verbinding met overheidswebsites en -webapplicaties verwijst expliciet naar versie 2.1. Naar verwachting wordt deze verwijzing in 2026 gewijzigd naar de nieuwe richtlijnen.
Van alle gemeten websites op 31 maart 2025 heeft 63% een volledige adoptie van HTTPS en HSTS. Dit is per overheidscategorie uit te splitsen in het volgende beeld. Bij de nulmeting van 1 juli 2023 was dit percentage 56% op een totaal van 5190 domeinnamen.
Tabel 3 - Volledige adoptie HTTPS en HSTS per overheidscategorie
| Categorie (aantal domeinnamen) | Totaal (11986) | Centrale overheid (9914) | Provincies (68) | Waterschappen (81) | Gemeenten (1272) | Gemeenschappelijke regelingen (651) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Percentage | 63% | 62% | 68% | 73% | 77% | 48% |
Consultatie aanpassing “Besluit beveiligde verbinding met overheidswebsites en -webapplicaties”
Momenteel loopt er een openbare consultatie voor aanpassing van het “Besluit beveiligde verbinding met overheidswebsites en -webapplicaties” op basis van de Wet digitale overheid. In de geconsulteerde versie van het besluit wordt verwezen naar nieuwe versies van de TLS-richtlijnen en Webapplicatie-richtlijnen van NCSC. De einddatum van de consultatie is 5 januari 2026. Voor meer achtergrondinformatie over het huidige besluit zie “Veelgestelde vragen over verplichting HTTPS en HSTS voor overheidswebsites”.
B. Openbaar en Toegankelijk
Stelsel van Metadatastandaarden
Lancering nieuwe versie Richtlijn Metagegevens Overheidsinformatie (RMO)
Op 13 november 2025 is de nieuwe versie (3.0) van de Richtlijn Metadata Overheidsinformatie (RMO) gelanceerd. De RMO is een kader voor het gebruik van metadata voor álle systemen waarin of waarmee overheidsinformatie en -gegevens worden verwerkt. De RMO is daarmee niet zelf een standaard maar een overkoepelend raamwerk of kader boven het Stelsel van Metadatastandaarden. Het omvat archief-, informatie- en gegevensbeheer in brede zin, en heeft daarmee ook betrekking op bijvoorbeeld bedrijfsvoering en de publicatie van overheidsinformatie. Onder auspiciën van Stelsel van Metadatastandaarden is de RMO vernieuwd sinds de vorige versie uit 2009.
Stelseloverleg
Op 13 november 2025 heeft het Bureau Forum Standaardisatie (BFS) de bijeenkomst bijgewoond van de overheidsbrede Werkgroep Metadata van het Stelsel van Metadatastandaarden. Deze overheidsbrede werkgroep bespreekt het belang van de kaders en standaarden voor metagegevens voor de overheidsinformatie.
In de bijeenkomst is de nieuwe versie (3.0) van de Richtlijn Metadata Overheidsinformatie (RMO) gelanceerd. Er is doorgesproken over beheer van RMO via Nationaal Archief en doorontwikkeling van RMO via overheidsbrede Werkgroep Metadata.
Daarnaast is de Routekaart 2026 voor Stelsel van Metadatastandaarden besproken. Een belangrijk aandachtspunt voor het Stelsel in 2026 wordt het in kaart brengen van de onderlinge relaties van metadatastandaarden
Deelname aan rondetafelgesprek 'Betekenisvolle transparantie' van ACOI en ROB
Het Bureau Forum Standaardisatie heeft op 2 oktober op uitnodiging deelgenomen aan een rondetafelgesprek van Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) en de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) over het belang van transparantie en actieve openbaarmaking voor het openbaar bestuur. Met dit rondetafelgesprek wilden ACOI en ROB inzichten en aanbevelingen voor het nieuwe kabinet en de Tweede Kamer verzamelen. De opbrengst van het rondetafelgesprek is terug te lezen via de website van ACOI. Andere deelnemers waren vertegenwoordigers vanuit wetenschap, journalistiek, belangenorganisaties en de overheid.
C. API’s (voor betere, snellere gegevensuitwisseling)
Gouden API-award
Tijdens de Dag van Interoperabiliteit van Forum Standaardisatie op 14 oktober 2025 reikte het Kennisplatform API's de Gouden API Award uit. Het Kadaster ontving uit handen van Brenno de Winter als voorzitter van de jury de Gouden API Award voor hun Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) API. “Dit is een API die echt waarde biedt aan een heel brede groep gebruikers in zowel publieke als private sector”, “Technisch sluit de API bovendien vrijwel geheel aan op de API Design Rules.” aldus de jury. De Justitiële Informatiedienst werd geëerd met een zilveren certificaat voor hun Centraal Digitaal Depot API en de Nederlandsche Bank ontving een bronzen certificaat voor hun DNB Statistics API.
Bij deze verkiezing worden de beste API’s van Nederland met elkaar vergeleken, om uiteindelijk één Gouden API toe te kennen aan de winnaar. De kwaliteit van de API’s wordt onder meer beoordeeld aan de hand van de ‘Pas toe of leg uit’-API-standaarden. Daarbij wordt ook gekeken of de API een voorbeeld kan zijn voor anderen, hetzij door de slimme manier waarop zij data herbruikbaar maken (datawaarde), hetzij door de goede toegankelijkheid, met een lage ‘time to first call’, en goed vindbare, heldere documentatie. Dit jaar keek de jury ook naar hoe API’s bijdragen aan datasoevereiniteit, een thema dat centraal stond op de Dag van de Interoperabiliteit.
Verbeteringen developer.overheid
Bureau Forum Standaardisatie bewaakt de adoptie van API‑standaarden, o.a. door samen te werken met het platform developer.overheid (centrale plek voor ontwikkelaars die voor of met de overheid ontwikkelen). Het resultaat van deze samenwerking is dat de verplichte API‑standaarden beter getest kunnen worden en het platform wordt verbeterd. Voor de vervolg-samenwerking van het Bureau met platform developer.overheid staan in 2026 de volgende verbeteringen op het programma. Zo wordt de kennisbank van het platform aangevuld met beschrijvingen, tools, code‑voorbeelden en implementatierichtlijnen van standaarden; ook worden de standaarden uit de kennisbank van het platform (technisch) gekoppeld aan de lijst open standaarden die het Forum Standaardisatie via linked open data machineleesbaar publiceert. De code validator, voor het toetsen van standaarden, wordt uitgebreid zodat ook andere verplichte standaarden van het Forum Standaardisatie getest kunnen worden. Zo kan het platform geleidelijk worden opgeschaald naar een zo breed mogelijke dekking van de standaarden van Forum Standaardisatie, en wordt het een plek waar ontwikkelaars ondersteuning krijgen om de open standaarden te implementeren.
5. Voortgang en communicatie
A. Open brief Autoriteit Persoonsgegevens voor verkenning privacystandaarden publieke sector
De Autoriteit Persoonsgegevens heeft een open brief aan het Forum Standaardisatie gepubliceerd. In de brief van Autoriteit Persoonsgegevens (AP) roept de AP op om te verkennen welke kansen en behoeften er liggen om nieuwe open standaarden te ontwikkelen op het gebied van privacy, en de toepassing van bestaande standaarden op dat gebied verder te brengen. Als eerste reactie op de brief onderschrijft het Forum Standaardisatie het belang van open standaarden voor privacy in een verstandige gegevensuitwisseling en kijkt het Forum ernaar uit om een goede samenwerking op te zetten met AP om de mogelijkheden voor privacystandaarden in de publieke sector verder te verkennen. De AP verwacht dat een bredere toepassing van open standaarden voor privacy de verstandige uitwisseling van gegevens tussen overheid, burgers en bedrijfsleven sterk kan verbeteren.
B. Artikel Forum Standaardisatie in verdiepingsuitgave Financieel Dagblad
Het Financieel Dagblad (FD) heeft in de nieuwste verdiepingsuitgave ‘AI & Digitale Transformatie’ het artikel ‘Degene die de standaard bepaalt, heeft de macht’ van Forum Standaardisatie gepubliceerd. Het artikel is een interview met onze voorzitter Larissa Zegveld en afdelingshoofd van Bureau Forum Standaardisatie Ludwig Oberendorff.
Het artikel (pagina dertien in de verdiepingsuitgave) laat zien hoe afhankelijkheid van leveranciers, vendor lock-ins en toenemende geopolitieke spanningen het belang van open standaarden urgenter maken dan ooit. Overheden hebben te weinig grip op hun eigen data; dat ligt niet zozeer aan techniek, maar eerder doordat open standaarden nog te weinig worden toegepast.
C. Terugblik Dag van de Interoperabiliteit
Op dinsdag 14 oktober 25 (World Standards Day) organiseerde Forum Standaardisatie voor de tweede keer de Dag van de Interoperabiliteit. Voorafgaand aan dit seminar organiseerde Forum Standaardisatie, Logius, HAN Hogeschool en Geonovum in de ochtend een sessie voor en door beheerders van open standaarden en BOMOS. In de middag kwamen circa 200 deelnemers in Antropia (Driebergen-Zeist) rond het thema cloud- en datasoeveriniteit. Op de website van Forum Standaardisatie is terugblik van de Dag van de Interoperabiliteit 2025 gepubliceerd.
D. Terugblik ECP Jaarfestival 2025 Digital Bewust!
Donderdag 20 november organiseerde ECP het ECP Jaarfestival Digitaal Bewust! in de Fokkerterminal, Den Haag. Forum Standaardisatie deed als partner mee met een stand op de netwerkvloer en twee sessies. De eerste sessie was een side-event in de ochtend met de titel ‘Meer regie op Autonomie’; dit side-event ging over het organiseren van meer Nederlandse deelname aan internationale standaardisatiegremia. De tweede sessie in de middag had de titel ‘Een duik in de wereld van encryptie’. Op de stand werden producten van Forum Standaardisatie gepresenteerd, waaronder de Beslisboom Open Standaarden, de PDF-checker, Internet.nl en OpenPubliceren.
E. Onderzoek standaarden voor duurzame IT-inkoop van laptops
Het Bureau Forum Standaardisatie heeft als lid van de externe begeleidingscommissie input geleverd aan het onderzoek naar standaarden voor toekomstbestendige en duurzame IT-inkoop van laptops. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van Logius en de Nationale Coalitie Duurzame Digitalisering. Dit rapport geldt mede als voorwerk voor een verkenning naar kansen voor standaarden en standaardisatie bij energie-efficiëntie/ circulariteit (waaronder via energie-efficiënte software) om CO2-uitstoot van digitalisering te verminderen. Belangrijk deel van het rapport betreft de inventarisatie van standaarden, keurmerken en vingerende regelgeving met handvatten voor inkopers en contractmanagers bij toekomstbestendige en duurzame IT-inkoop van laptops. De focus van het onderzoek lag op het verduurzamen van de ICT-sector, door middel van de inkoop van ICT, specifiek laptops.
F. Mogelijke onderwerpen en presentaties voor volgende overleggen
Gebruikelijk geven gastsprekers en/ of Forumleden elke vergadering een presentatie. In de loop der tijd zijn meerdere onderwerpen opgetekend en geplaatst op de voorraadlijst. Hierbij vindt u een overzicht van mogelijke onderwerpen die in een presentatie kunnen worden toegelicht en nadien besproken:
- SKOS en linked data: semantiek en begrippen
- FAIR Data-principes
- EML3
- Standaarden en hun beheerorganisaties, en financiering van beheer van open standaarden (Forum Standaardisatie)
- VWS, aanpak open standaarden t.b.v. verder brengen adoptiepercentage
- Standaarden en hun beheerorganisaties (Forum Standaardisatie)
- ENSIA
- RINIS en open standaarden
- Betaalvereniging: standaardisatieradar
- AI, logaritmen en gelijke behandeling
- Self-sovereign Identity
- Peppol
- eDelivery
- …
G. Overzicht columns en podcasts Larissa Zegveld in iBestuur
iBestuur online publiceert regelmatig columns van Larissa Zegveld als algemeen directeur van Kennisnet en als voorzitter van het Forum Standaardisatie. Hieronder ziet u een overzicht van haar columns sinds haar aantreden als voorzitter (incl. podcastserie 'Over informatie gesproken', i.h.b. ‘Deel 3: De veranderopgave’ met gespreksleiding van Larissa Zegveld).