Notitie open standaarden, adoptie - 30 september 2026

1.1 - Samenvatting

1.1.1 Ter besluitvorming

A. Onderzoek ICT Kaders bij aanbestedingen (Monitor Open Standaarden 2026)

1.1.2 Ter bespreking

A. Situatie Internet.nl (Platform Internetstandaarden)

B. Update sponsorschap en verspreiding IV-meting en Monitor Open Standaarden door Forumleden

1.2  - Ter besluitvorming

1.2.1 Ad A Onderzoek ICT Kaders bij aanbestedingen (Monitor Open Standaarden 2026)

[bijlage 3A]

Forum Standaardisatie wordt verzocht:

• in te stemmen met doorgeleiding van het uitgevoerde onderzoek richting het OBDO. Bij de doorgeleiding kunt u desgewenst een advies of duiding meegeven aan het OBDO.

1.2.1.1 Toelichting

Bijgaand treft u de resultaten aan van de eenmalige QuickScan naar de uitvraag van “ICT kaders” in aanbestedingen. Dit onderzoek is toegevoegd aan uw onderzoekagenda op uitdrukkelijk verzoek van het OBDO. Voor deze QuickScan hebben de onderzoekers gebruik gemaakt van de aanbestedingsdocumenten die onderzocht zijn in het kader van aanbestedingenonderzoek die eerder in juni 2026 is behandeld in uw vergadering.

Bij de doorgeleiding kunt u desgewenst een advies of duiding meegeven aan het OBDO.

De onderzoekers adviseren om in eventueel toekomstig onderzoek ook de ICT-kaders zelf verder onder de loep te nemen om te bezien of ze überhaupt de juiste handvatten bieden voor de verantwoorde inkoop van ICT door overheidsorganisaties. Ze doelen daarbij op een mogelijke operationaliseringskloof waarbij het beleid onvoldoende is vertaald naar concrete instrumenten, eisen, criteria of werkinstructies waarmee een ICT inkoper kan werken. U kunt bijvoorbeeld aangeven dat u hier een rol ziet weggelegd voor de Nederlandse Digitale Dienst die als een van haar taken het inrichten van werkbare tools en richtlijnen voor het ontwerpen, ontwikkelen en inkopen van digitale systemen krijgt.

Daarnaast zou kunnen worden opgemerkt dat de onderzoekers in het geval van het ICT-kader “Ïnformatiebeveiliging” tot de conclusie komen dat er een grote variatie bestaat in de wijze waarop informatiebeveiliging wordt geformuleerd, terwijl de inhoudelijke strekking vaak vergelijkbaar blijft. Die manier van werken levert echter een ‘zoekplaatje’ op voor geïnteresseerde inschrijvers op de aanbesteding, waardoor een concreet instrument in de vorm van de ICO wizard juist zijn meerwaarde zou kunnen bewijzen. 

Ook kunt u ingaan op de door de onderzoekers opgetekende verwachting dat kaders op het gebied van standaarden, hergebruik en open source, beter zullen worden toegepast wanneer zij net zoals privacy, informatiebeveiliging en het rijkscloudbeleid vertaald zijn in concrete, herkenbare en routinematig gebruikte aanbestedingseisen en standaardvoorwaarden. U kunt bijvoorbeeld het OBDO adviseren om in modelcontracten of in algemene inkoopvoorwaarden, zoals de ARBIT,  concrete eisen op te nemen die betrekking hebben op open standaarden, hergebruiksbepalingen, en open source software. De huidige ARBIT 2022 bevat bijvoorbeeld geen zelfstandige verplichting om open standaarden te implementeren en evenmin een verplichting om open standaarden te ondersteunen. Ook in de model overeenkomsten van de ARBIT staat geen zelfstandige eis of wens dat een leverancier open standaarden moet leveren of ondersteunen. Tevens mist bijvoorbeeld de eis dat het resultaat van een maatwerkopdracht daadwerkelijk als open source kan worden gepubliceerd en hergebruikt.

1.3 - Ter bespreking

1.3.1 Ad B. Situatie Internet.nl (Platform Internetstandaarden)

Forum Standaardisatie wordt verzocht:

1. kennis te nemen van de aangekondigde beëindiging van de steun van EZK en ECP voor Internet.nl;
2. mee te denken over mogelijke oplossingen.

1.3.1.1 Toelichting

EZK en ECP hebben medio juli laten weten hun betrokkenheid bij en financiële bijdrage voor Internet.nl te willen beëindigen. EZK wil wel een sterk gereduceerde bijdrage blijven leveren, maar alleen voor strategisch overleg. Het platform draait op financiële en in-natura bijdragen van verschillende partijen. Behalve EZK, gaat het o.a. om SIDN, SURF, RIPE NCC, ISOC.nl, Forum Standaardisatie en Punktum dk. De bijdrage van EZK bedraagt in 2026 ongeveer 60% van de inkomsten.

De beëindiging van de steun kan ook gevolgen hebben voor Forum Standaardisatie dat Internet.nl onder andere gebruikt voor de halfjaarlijkse meting Meting Informatieveiligheidstandaarden. Momenteel wordt er door het kernteam van Platform Internetstandaarden in overleg met partners gezocht naar een oplossing. Er zijn inmiddels verschillende gesprekken met betrokkenen geweest.

1.3.1.1.1 Nadere achtergrond

Platform Internetstandaarden is een publiek-privaat samenwerkingsverband van organisaties uit de internetgemeenschap (zoals SIDN, SURF, NLnet Labs, RIPE NCC, ISOC NL, en Vereniging van Registrars) en de Nederlandse overheid (zoals RDI, NCSC, CIP, EZK en Forum Standaardisatie). Het platform ontwikkelt zelf geen standaarden, maar volgt hun ontwikkeling en werkt samen om het gebruik van moderne, veilige internetstandaarden te vergroten. Het doel is om daarmee het internet voor iedereen toegankelijker, veiliger en betrouwbaarder te maken.

Het platform organiseert bijeenkomsten, legt verbindingen met gerelateerde organisaties en initiatieven (zoals Multi-Stakeholder Forum on Internet Standards Deployment en Duitse BSI), en communiceert via sociale media en conferenties. Ook biedt het platform de testtool Internet.nl aan. Daarmee kan je eenvoudig testen of een website, e-mailvoorziening of internetverbinding voldoet aan moderne internetstandaarden. Jaarlijks worden er meer dan 10 miljoen testen uitgevoerd.

Het gaat om internetstandaarden die voor overheden verplicht zijn via het Forum Standaardisatie, via de Wdo en/of via de Baseline Informatiebeveiliging Overheid. Daarbij gaat de tool ook uit van adviezen van NCSC, zoals de TLS-richtlijnen.

De activiteiten van het platform krijgen internationaal navolging. Zo zijn websites als top.nic.br (Brazilië), sikkerpånettet.dk (Denemarken) en internetkollen.se (Zweden) gebaseerd op de broncode van Internet.nl en richt het Multi-Stakeholder Forum on Internet Standards Deployment van de Europese Commissie (in het kader van NIS2) zich op dezelfde standaarden.

Metingen van Internet.nl worden onder andere gebruikt voor overheidsmetingen door Forum Standaardisatie, voor metingen van het bedrijfsleven door het CBS, voor het Register Internetdomeinen Overheid, voor domeinnaambeheer door Dienst Publiek en Communicatie, voor ‘signaleringsmails’ door Centrum Informatiebeveiliging en Privacybescherming (CIP), en voor metingen door de Europese Commissie. De tool wordt ook gebruikt voor het meten van compliance aan het Wdo-besluit “veilige verbinding met overheidswebsites en -webapplicaties” en ook in het kader van ICT-beveiligingsassessments DigiD.

Buiten de overheid wordt Internet.nl eveneens gebruikt, bijvoorbeeld door SURF en door diverse bedrijven waaronder hosters. Verschillende (ook grote, internationale) providers zijn door Internet.nl in beweging gekomen en hebben de afgelopen jaren veilige, moderne internetstandaarden (beter) geïmplementeerd.

1.3.2 Ad C. Update sponsorschap en verspreiding IV-meting en Monitor Open Standaarden door Forumleden

[bijlage 3C]

Ieder Forumlid wordt gevraagd om:

1. een update te geven over het verspreiden en agenderen van de monitor Open Standaarden en IV-meting bij zijn/haar achterban (geel gearceerd) is bijgewerkt ten opzichte van overzicht vorige vergadering);
2. een update te geven over zijn of haar sponsorschap.

1.3.2.1 Toelichting

1. In de bijlage treft u een overzicht aan van de huidige stand van zaken, voor zover bekend, met betrekking tot de verspreiding en agendering van de Monitor Open Standaarden en van de laatste Meting Informatieveiligheidsstandaarden (hierna: IV-meting).
   1. De leden van het Forum Standaardisatie hebben afgesproken dat ieder Forum-lid de Monitor Open Standaarden en IV-meting actief onder de aandacht brengt bij zijn/haar eigen achterban.
   2. Daarnaast hebben de leden van het OBDO op 18 maart 2020 herbevestigd om de Monitor Open Standaarden en de IV-meting te agenderen in hun organisatie en hun achterban, inclusief verschillende gremia waar beleid wordt ontwikkeld met een sterke ICT-component. Ook herbevestigden zij aan te sturen op het opnemen van eventuele 'leg uit' in het jaarverslag van hun organisatie dan wel de jaarverslagen van hun achterban.
2. De Forum-leden zijn sponsor van een of meerdere Forum-onderwerpen. Dit is weergegeven in de bijlage.